Ο «ΚΑΣΤΡΙΝΟΣ» ΑΓΙΟΣ ΣΠΥΡΙΔΩΝΑΣ

Το κείμενο αποτελεί απόσπασμα από την Διπλωματική Εργασία της κ. Φωτεινής Γραμμενίδου, με θέμα «Ο ΙΕΡΟΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΙΚΟΣ ΝΑΟΣ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ ΔΙΔΥΜΟΤΕΙΧΟΥ. Ιστορία – Αρχιτεκτονική – Τέχνη, 2020.

Η εικόνα του Αγίου Σπυρίδωνα στο τέμπλο του μεταβυζαντινού μητροπολιτικού ναού του Αγίου Αθανασίου.

Ο άγιος Σπυρίδωνας, Επίσκοπος Τριμυθούντος Κύπρου, τιμάται ευρύτατα στην Ορθόδοξη Ανατολή, ενώ απεικονίσεις του απαντώνται κυρίως στην Κύπρο και στην Κέρκυρα, όπου και φυλάσσεται το λείψανό του. Αναφορικά με το Διδυμότειχο εικάζεται ότι η τιμητική θέση του αγίου στο τέμπλο, του ιερού μητροπολιτικού ναού του Αγίου Αθανασίου δίπλα στον πάτρωνα του ναού, είναι δηλωτική, μεταξύ άλλων, της ιδιαίτερης σχέσης των δύο αγίων καθώς αμφότεροι συμμετείχαν στην Α΄ Οικουμενική Σύνοδο (325) στον αγώνα κατά του Αρείου. Πιθανόν, συνιστούσε έναν από τους λόγους που ο άγιος Σπυρίδων επιλέχτηκε να απεικονιστεί άλλες δύο φορές στο επιστύλιο, αλλά ενδεχομένως, και διότι συνδέεται με διάφορα θαύματα.

Είναι γνωστή η θαυμαστή παρέμβαση του αγίου σε περίπτωση τουρκικής πολιορκίας, επί παραδείγματι της Κέρκυρας (11 Αυγ 1716). Θεωρείται, επίσης, θαυματουργός στις περιόδους ανομβρίας, αλλά και στις πλημμύρες που διαχρονικά αντιμετώπιζε η περιοχή του Διδυμοτείχου. Στη Θράκη, μεταξύ άλλων, υπήρχε η πίστη ότι ο άγιος θεράπευε παθήσεις των αυτιών, ενώ θεωρούνταν και προστάτης της γονιμότητας.

Ο άγιος Σπυρίδων, επιπλέον, ήταν προστάτης των τζανακτζήδων (αγγειοπλάστες) από τους οποίους προσφέρθηκε η συγκεκριμένη εικόνα σε συνεργασία με τους γεμενετζήδες (σανδαλοποιοί), που, επίσης, τον τιμούσαν ιδιαιτέρως. Στον Κώδικα της συντεχνίας των γεμενετζήδων, του 1831, είναι χαρακτηριστική η επίκλησή τους σε αυτόν, ώστε να μεσιτεύσει στον Χριστό για την αύξηση της περιουσίας της: «ο Πανάγαθος Κύριος διά πρεσβειών του εν Αγίοις πατρός ημών Σπυρίδωνος αυξάναι και πληθύναι αυτά Αμήν».