ΔΙΔΥΜΟΤΕΙΧΟ 1878: ΟΙ ΚΟΖΑΚΟΙ ΤΟΥ ΚΑΥΚΑΣΟΥ ΚΑΙ Η «ΔΕΥΤΕΡΗ ΡΩΣΙΑ»

– ΜΕΡΟΣ Ι –

Ο ΡΩΣΟΤΟΥΡΚΙΚΟΣ ΠΟΛΕΜΟΣ ΤΟΥ 1877-1878 ΚΑΙ Η ΡΩΣΙΚΗ ΚΑΤΑΛΗΨΗ ΠΟΥ ΑΚΟΛΟΥΘΗΣΕ ΕΜΕΙΝΑΝ ΓΝΩΣΤΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ (ΚΥΡΙΩΣ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΟΧΗ ΤΟΥ ΕΒΡΟΥ) ΩΣ Η «ΔΕΥΤΕΡΗ ΡΩΣΙΑ», ΚΑΘΩΣ ΗΤΑΝ ΔΕΥΤΕΡΗ ΦΟΡΑ ΠΟΥ Η ΠΕΡΙΟΧΗ ΚΑΤΕΛΗΦΘΗ ΑΠΟ ΤΑ ΡΩΣΙΚΑ ΣΤΡΑΤΕΥΜΑΤΑ ΚΑΤΑ ΤΟΝ 19o ΑΙΩΝΑ.

Κείμενο: Ευάγγελος Σ. Σοβαράς (Καστροπολίτης)

Η «Πρώτη Ρωσία», δηλαδή η πρώτη ρωσική κατάληψη είχε προηγηθεί κατά 50χρόνια, όταν ο τότε Ρωσοτουρκικός πόλεμος (1828-1829) έληξε με τη Συνθήκη της Αδριανούπολης (14 Σεπτ. 1829) με τα στρατεύματα του τσάρου Νικολάου Α΄ να έχουν φτάσει στα πρόθυρα της Κωνσταντινούπολης.

Χάρτης με τις κινήσεις στρατευμάτων και μάχες του Ρωσο – Τουρκικού πολέμου 1877-1878.

Ο Ρωσοτουρκικός πόλεμος του 1877-1878 αποτέλεσε τη σύγκρουση του «Ορθόδοξου Συνασπισμού» υπό την ηγεσία της Ρωσικής Αυτοκρατορίας και με συμμετοχή της Βουλγαρίας, της Ρουμανίας, της Σερβίας και του Μαυροβουνίου, εναντίον της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Διεξήχθη ταυτόχρονα στα Βαλκάνια και στην Καυκασία. Αποτέλεσμα του πολέμου ήταν η Ρωσία να καταφέρει να διεκδικήσει επαρχίες του Καυκάσου και οι ηγεμονίες των Βαλκάνιων συμμάχων να ανακηρύξουν την ανεξαρτησία τους από την Οθωμανική Αυτοκρατορία.

Ο Φράνσις ΓΚΡΕΪΝΙ

Τις εκστρατείες του Ρωσικού Στρατού κατά τον πόλεμο του 1877-1878 κατέγραψε ο Αμερικανός Υπολοχαγός Φράνσις ΓΚΡΕΪΝΙ, μετέπειτα Στρατηγός των ΗΠΑ [πλήρες όνομα: Φράνσις Βίντον Γκρέϊνι – Francis Vinton GREENE (1850-1921)], στην Έκθεση «Report on the Russian Army and its campaigns in Turkey in 1877-1878» (έκδοση Νέα Υόρκη 1879). Ο ΓΚΡΕΪΝΙ τη συγκεκριμένη περίοδο υπηρετούσε ως Στρατιωτικός Ακόλουθος στην Πρεσβεία των ΗΠΑ στην Αγία Πετρούπολη, γεγονός που του εξασφάλισε άμεση και έγκυρη ενημέρωση επί των γεγονότων.

Στην Έκθεση του ο Υπολοχαγός ΓΚΡΕΪΝΙ αναφέρει πως, τη διοίκηση της δεξιάς πτέρυγας των Ρωσικών στρατευμάτων είχε αναλάβει ο Στρατηγός Ιωσήφ ΓΚΟΥΡΚΟ (πλήρες όνομα: Ιωσήφ Βλαντιμίροβιτς Ρωμέϊκο-Γκούρκο).

Στο Κεφάλαιο XII, ο ΓΡΕΪΝΙ περιγράφει τη διάταξη και αποστολή των Ρωσικών στρατευμάτων κατά την επιχείρηση για κατάληψη της Κωνσταντινούπολης, όπου μεταξύ άλλων, αναφέρει τα εξής:

Ο Ρώσος Στρατηγός Ιωσήφ ΓΚΟΥΡΚΟ

«Η Δεξιά Πτέρυγα υπό τη διοίκηση του Στρατηγού ΓΚΟΥΡΚΟ, αποτελούμενη από τη Φρουρά, το ΙΧ (9ο) Σώμα Στρατού, την 3η Μεραρχία και από ειδικά αποσπάσματα Ιππικού δύναμης 5.000 ανδρών υπό τον Στρατηγό Μιχαήλ ΣΚΟΜΠΕΛΕΦ, θα προελάσει προς την Αδριανούπολη σε δύο φάλαγγες, την αριστερή που θα ακολουθήσει τον οδικό άξονα της κοιλάδας του Έβρου και την δεξιά που θα διασχίσει την ορεινή περιοχή Νότια του Χάσκιοϊ (σημ. Χάσκοβο) και θα αφιχθεί στο Διδυμότειχο, στα νότια της Αδριανούπολης, ώστε να αποκόψει την επικοινωνία της υπόψη περιοχής με τη θάλασσα.»

Οι στρατιωτικές κινήσεις στην περιοχή της Θράκης κατά το δεύτερο ήμισυ του Ιανουαρίου 1878 περιγράφονται, ως ακολούθως:

«Την επόμενη ημέρα ο Στρατηγός Γκούρκο αναδιοργάνωσε τα στρατεύματα στην περιοχή πέριξ της Φιλιππούπολης, στέλνοντας εναντίον των εχθρών (Τούρκων), δύο φάλαγγες Ιππικού:

  1. Την Ταξιαρχία των Κοζάκων του Καυκάσου, η οποία καταδίωξε τα αποσπάσματα του Φουάντ (Πασά), συλλαμβάνοντας τους περισσότερους ή τους λιγότερους από τους φυγάδες και τελικά δημιουργώντας διάδρομο ανάμεσα στα τυφλά μονοπάτια των βουνών προς την άλλη πλευρά τους. Αφίχθη στο Διδυμότειχο (Νότια της Αδριανούπολης) στις 27 Ιανουαρίου 1878.

    Επιστροφή των Κοζάκων από μάχη, με οθωμανικά λάφυρα.

  2. Το Ιππικό της Φρουράς και μία Ταξιαρχία των Κοζάκων του Δον, καταδίωξαν τα αποσπάσματα του Σουλεϊμάν μέσα από τη Στενήμαχο και στις 19 Ιανουαρίου 1878 κατέλαβαν έναν πολύ απόκρημνο λόφο όπου ήταν ταγμένα 40 πυροβόλα, που η ισχύς πυρός τους απέκοπτε την κίνηση της εφεδρείας, η οποία αποτελείτο από πέντε Τάγματα Πεζικού. Η ενέργεια έγινε αστραπιαία όπου το (Ρωσικό) Ιππικό κατέλαβε την τοποθεσία και διέλυσε τις εχθρικές δυνάμεις.

Αναφορά στη διάταξη των δυνάμεων και στο Διδυμότειχο (Demotika)

Το αποτέλεσμα της μετακίνησης του Γκούρκο από την Σόφια προς Φιλιππούπολη ήταν η καταστροφή της Στρατιάς του Σουλεϊμάν Πασά, που αριθμούσε από 50.000 έως 60.000 άνδρες.

Οι Ρώσοι κυρίευσαν συνολικά 114 πυροβόλα (τα 96 από αυτά σε ανοιχτή μάχη), συνέλαβαν περίπου 2.000 αιχμαλώτους, όλα τα εφόδια, αρκετές χιλιάδες μουσκέτα (τυφέκια), μεγάλες ποσότητες πυρομαχικών, εργαλεία, κλπ.

Οι Τούρκοι έχασαν στη σειρά των συμπλοκών γύρω από τη Φιλιππούπολη, σχεδόν 5.000 άνδρες και υποχώρησαν διαλυμένοι, αποδιοργανωμένοι σε ομάδες μέσα από τα άγρια βουνά της Ροδόπης. Ο αριθμός τους μειωνόταν καθημερινά από λιποταξίες, τον παγετό, την πείνα, κλπ.

Περί της 28 Ιανουαρίου 1878, αυτή η αποδιοργανωμένη δύναμη άρχισε να συγκεντρώνεται στις ακτές του Αιγαίου, κοντά στην Αίνο, όπου τους περίμενε ένας στόλος μεταγωγικών σκαφών υπό τη διοίκηση του Μάνθορπ Μπέη (Manthorpe), ενός πρώην αξιωματικού του Βρετανικού Ναυτικού. Περίπου 40.000 άνδρες μεταφέρθηκαν στην Καλλίπολη και στην Κωνσταντινούπολη.

Ο Σουλεϊμάν Πασά συνελήφθη και οδηγήθηκε να δικαστεί από το Στρατοδικείο. Η δίκη τελικά πραγματοποιήθηκε τον Δεκέμβρη του 1878, όπου καταδικάστηκε με απόταξη και φυλάκιση 15 ετών σε ένα φρούριο.

Οι απώλειες του Γκούρκο μεταξύ Σόφιας και Φιλιππούπολης ήταν οι εξής:

Νεκροί …..…….7 (Αξιωματικοί)……….. 220  (Οπλίτες)

Αγνοούμενοι…34 (Αξιωματικοί)……….  989  (Οπλίτες)

Σύνολο: ………41.(Αξιωματικοί)………1.209 (Οπλίτες)»

Έφιππο τμήμα Κοζάκων

Η κατάληψη της περιοχής του σημερινού Βορείου Έβρου από τα Ρωσικά στρατεύματα διήρκεσε πλέον του έτους (Ιανουάριος 1878 – Φεβρουάριος 1879) και σε γενικές γραμμές χαρακτηρίστηκε από την προσεκτική συμπεριφορά των Ρώσων απέναντι στους Έλληνες, αλλά και πολλές φορές την εύνοια προς τους Βουλγάρους.

(Συνεχίζεται…)

Copyright © 2016 https://kastropolites.com/. All Rights Reserved