Η ΕΙΚΟΝΑ ΤΩΝ ΕΒΡΑΙΩΝ ΤΟΥ ΔΙΔΥΜΟΤΕΙΧΟΥ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΙΣ ΕΦΗΜΕΡΙΔΕΣ ΤΟΥ ΈΒΡΟΥ (1924-1940)

Του Θρασύβουλου Ορ. Παπαστρατή

Αναδημοσίευση από το περιοδικό “Χρονικά” έκδοση του Κεντρικού Ισραηλιτικού Συμβουλίου της Ελλάδος Ιουλ-Δεκ 2025

Εφημερίδα Θράκη: Οι αναφορές στους Εβραίους το 1931

Οι χοροί της Ισραηλιτικής Κοινότητας αποτελούσαν πάντοτε κοσμικά γεγονότα, ιδιαίτερα σημαντικά για τη μικρή πόλη, οι ρυθμοί της οποίας ήταν ασφαλώς ράθυμοι, όπως και όλων των μικρών πόλεων. Το 1931 ο χορός δόθηκε στη Δημοτική Λέσχη και τα έσοδα του προορίζονταν υπέρ των απόρων μαθητών της Κοινότητας. «Η αίθουσα θαυμασίως διακεκοσμημένη, είχε πληρωθή ασφυκτικώς», ενώ το προεδρείο υπό τον Μποχώρ Ταλαμπουλούς και την οικογένεια του Ραφαήλ Μπεχάρ «καθυποχρέωσε τους παραστάντας…δια των περιποιήσεων του».  Η ορχήστρα έπαιζε υπό τους τρεις αδελφούς Μπεχάρ και βεβαίως ο χορός τιμήθηκε από το Διοικητή του Συνοριακού Τομέως Ρογκάκο, τον αντισυνταγματάρχη Μαραβέα, το Διευθυντή του Στρατιωτικού  Νοσοκομείου Καβαλιώτη, τον υπομοίραρχο Φασούλα, τον πάντοτε δίπλα στην Κοινότητα δικηγόρο Παπαγεωργίου και άλλα επώνυμα πρόσωπα της τοπικής κοινωνίας. Εγένετο επίσης «εκκύβευσις λαχείου», προ της οποίας μίλησε ο διευθυντής της Σχολής Πέσσαχ[1].

Λίγους μήνες αργότερα, ξαφνιάζει μια είδηση για μια απόπειρα ληστείας, εντυπωσιακή για τα δεδομένα του Διδυμοτείχου, την οποία η εφημερίδα χαρακτηρίζει «άδικο επίθεση». Ο  Αβραάμ Αλκαμπές καθώς μετέβαινε στην οικία του, δέχθηκε επίθεση από το Δ. Μανάκα, ο οποίος του ζητούσε χρήματα και στην άρνηση του, «εξήγαγεν μάχαιραν». Ο δράστης αναγκάστηκε να αποχωρήσει λόγω του διερχομένου πλήθους και αργότερα συνελήφθη και εστάλη στην Εισαγγελία[2].

Δυο μήνες αργότερα, η Θράκη δημοσιεύει άρθρο για τα γεγονότα του Συνοικισμού Κάμπελ, που συγκλόνισαν τη Θεσσαλονίκη, αλλά και ολόκληρη τη χώρα, με επιθετικό ύφος κατά του εβραϊκού στοιχείου. Αφού στηλιτεύσει και χαρακτηρίσει λυπηρά τα επεισόδια, η Θράκη καταφέρεται κατά των Ισραηλιτών, ζητώντας «να σπεύσουν να αποκηρύξουν τους ταραξίας δια να μην εξαντλήσουν την υπομονήν του Ελληνικού έθνους, το οποίον διεκρίθη δια τα φιλόξενα αυτού και φιλάνθρωπα και φιλελεύθερα αισθήματα του έναντι αλλοθρήσκων οι οποίοι μάλιστα εις πλείστας όλας περιστάσεις του ανταπέδωσαν χολήν αντί του μάννα». Προχωρώντας περαιτέρω, το δημοσίευμα γίνεται απειλητικό, αναφέροντας ότι «από την εξάντλησιν της υπομονής αυτής, εκείνοι που θα βγουν ζημιωμένοι δεν θα είμεθα ημείς οι Έλληνες»[3].

Προφανώς το αντισημιτικό αυτό άρθρο δεν πέρασε απαρατήρητο. Έτσι, στο επόμενο φύλλο η Θράκη, στη στήλη «Μολυβιές», αναφέρεται στους συμπολίτες Ισραηλίτες «οι οποίοι είχαν αρκετά θορυβηθή εκ των τελευταίων γεγονότων της Θεσσαλονίκης», αλλά «ήρχισαν να αναθαρρούν και πολύ δικαίως». Η εφημερίδα, σε διαφορετικό ύφος πλέον, σημειώνει ότι «δεν πρέπει πια να φοβούνται γιατί όλοι κατάλαβαν ότι δεν πρέπει να υποφέρουν ολόκληροι πληθυσμοί…για τις κουταμάρες ολίγων», τονίζοντας ότι στο Διδυμότειχο δεν «υπήρχε λόγος να ανησυχήσουν», αφού άλλωστε «εδώ δεν υπήρχε καμιά αφορμή μεταξύ των Ισραηλιτών και Ελλήνων της πόλεως»[4].

Διόλου τυχαία, στο επόμενο φύλλο η Θράκη θα καταχωρήσει διαφήμιση του Παγοποιείου του Χαήμ Ισάκ Εργάς[5], διαφήμιση που θα επαναληφθεί σε πολλά ακόμη φύλλα. Ασφαλώς οι αμοιβές για τις διαφημιστικές καταχωρήσεις δεν ήταν διόλου ευκαταφρόνητες και έκαμψαν την αντισημιτική οξύτητα του πρώτου δημοσιεύματος. Ενδιαφέρον έχει η τύχη του Παγοποιείου. Ο Ισαάκ Εργάς του Χαϊμ και της Ρέϊνας, 39 ετών, έγγαμος με τη Ρεβέκκα, βιομήχανος πάγου, εκτοπίστηκε από τους γερμανούς το Μάιο του 1943 στο Άουσβιτς – Μπίρκεναου, όπου οι γερμανοί τον δολοφόνησαν,  μαζί με  τη μητέρα του Ρέινα, 68 ετών, τη σύζυγο του Ρεβέκκα, 31 ετών και το γιό τους Χαϊμ, 4 ετών. Ίδια τύχη είχε και ο συνεταίρος του Μωίς Τολέδο του Νισίμ και της Έστερ, 36 ετών, η σύζυγος του Βιργινία, 30 ετών και η κόρη τους Έστερ, 2 ετών. Την ίδια περίοδο με την εκτόπιση και τη δολοφονία των δυο συνεταίρων, ο κατοχικός νομάρχης Έβρου Ευταξίας επίταξε τον πάγο της επιχείρησης τους, αναφέροντας στην απόφαση του ότι «η αποζημίωσις … καταβληθήσσεται τοις δικαιούχοις κατά Νόμον»[6].

Το φθινόπωρο του 1931 μαθαίνουμε για μια ακόμη απόπειρα ληστείας, με δραματικό τέλος. Δυο άγνωστοι φέροντες προσωπίδες εισήλθαν στην οικία του Ισάκ Κανέτη, όπου κοιμόντουσαν ο Ισάκ, η σύζυγος και η εγγονή του. Οι δυο άγνωστοι εισήλθαν στο υπνοδωμάτιο με προτεταμένα περίστροφο και μαχαίρι, απειλώντας τον γέροντα Κανέτη να μη μιλήσει. Αυτός όμως έκρουσε τον τοίχο του δωματίου και έσπευσε προς βοήθεια ο εγγονός του Βιτάλης Εσκεναζής. Οι ληστές αιφνιδιάστηκαν και πυροβόλησαν τον Εσκεναζή και αμέσως αποχώρησαν από την πίσω πλευρά του σπιτιού. Τα τραύματα ήταν στην κοιλιακή χώρα. Ο Βιτάλης μεταφέρθηκε στο νοσοκομείο, εγχειρίστηκε, αλλά υπέκυψε στα τραύματα του. Ακολούθησαν έρευνες και συλλήψεις, χωρίς να βρεθούν οι δράστες και στην πόλη αφίχθησαν ο Εισαγγελέας και ο Ανακριτής για να συνεχίσουν τις έρευνες[7].

Το 1931, οι υπόλοιπες αναφορές στο εβραϊκό στοιχείο ήταν περιορισμένες. Στο χορό των Εφέδρων της Ορεστιάδας συμμετείχαν οι δεσποινίδες Μπέρτα και Ρασέλ Μέντα και Κλάρα Τάραντο[8], ενώ σε άλλο χορό μεταμφιεσμένων, στο Κινηματοθέατρο «Αττικόν» μαζί με τις αδελφές Μέντα, συμμετείχαν οι αδελφές Εσκεναζή[9]. Στην τελετή που ακολούθησε το μνημόσυνο υπέρ των πεσόντων στους πολέμους, στεφάνια κατέθεσαν οι εκπρόσωποι της Ισραηλιτικής Κοινότητας και του συλλόγου Ατέχια[10], ενώ σε έρανο υπέρ του Ορφανοτροφείου μετείχαν οι δεσποινίδες Μαρί Δζίβρε, Έστερ Μπαχάρ και Ρεβέκα Μπαχάρ[11]. Στις μικρές πόλεις της εποχής, οι κάτοικοι διατηρούσαν σχέσεις αβρότητας. Έτσι η  Ισραηλιτική Κοινότητα δέχτηκε επισκέψεις επί τη ευκαιρία του Πέσσαχ στην οικία του Προέδρου της Μποχώρ Ταραμπουλούς και του Ραβίνου Σολομών Αζούζ, είδηση που δείχνει την αρμονία και την ανεκτικότητα μιας άλλης εποχής, σε πλήρη αντίθεση με άλλες πόλεις, όπου κάποιοι ζηλωτές κάτοικοι επέχαιραν και επιχαίρουν ακόμη δυστυχώς με το βάρβαρο έθιμο της «καύσης του Ιούδα»[12].

Στα πλαίσια αυτής της αβρότητας, η ετήσια γιορτή για τη λήξη του σχολικού έτους που οργάνωσε η Ισραηλιτική Σχολή ήταν ελεύθερη σε όλους όσους ήθελαν να την παρακολουθήσουν[13], ενώ στον έρανο υπέρ του Ερυθρού Σταυρού, που διεξήχθη, συμμετείχαν οι δεσποινίδες Μπεχάρ και Ντοένιας[14].

Στα «ψιλά» της εφημερίδας διαβάζουμε την απόφαση του Δημοτικού Συμβουλίου για την ετήσια ενίσχυση της Ισραηλιτικής Σχολής, κάποια προγράμματα πλειστηριασμών, όπου ο έμπορος Δαβίδ Ταραμπουλούς διεκδικεί χρέη από τον παντοπώλη Μωίς Σολομών Μπεχάρ, και ο μουσουλμάνος Γιασάρ Καντηλτζή από τη Ζουμπούλ χήρα Χαϊμ Ισαάκ Δοένιας, τα συλλυπητήρια της εφημερίδας για την εκδημία του Αλμπέρ Τολέδο, αλλά και την αγγελία του καθηγητή των Γαλλικών Ρεητάν, για όσους ελησμόνησαν ή επιθυμούν να μάθουν τα γαλλικά, «όστις διδάσκει με μέθοδον πρακτικήν και εις τιμήν λίαν συγκαταβατικήν» [15].

Τέλος, καθώς οι Έλληνες Εβραίοι ήταν πάντοτε πρώτοι στους αγώνες του Έθνους, στις εκδηλώσεις που οργάνωσε η Ένωση Εφέδρων Διδυμοτείχου υπέρ των πεσόντων Κυπρίων, συμμετέχει η Ισραηλιτική Κοινότητα, που καταθέτει στεφάνι δια του Προέδρου της Μποχώρ Ταραμπουλούς και υπογράφει το σχετικό ψήφισμα[16]. Για την ιστορία να σημειώσουμε, ότι λίγες μέρες πριν, στις 21 Οκτωβρίου 1931, οι Ελληνοκύπριοι εξεγέρθηκαν ενάντια στην αποικιακή διοίκηση, πυρπολώντας το Βρετανικό Κυβερνείο, ενώ η αγγλική αστυνομία έβαλλε με πυρά κατά των διαδηλωτών, προκαλώντας πλήθος νεκρών.

Οι αναφορές στους Εβραίους το 1932

Στις αρχές του 1932, η Θράκη κάνει αναφορά σε ένα γεγονός συγκλονιστικό για τον ελληνικό εβραϊσμό αλλά και για τη δημοκρατία στη χώρα. Συστήθηκε στην Αλεξανδρούπολη ο Σύλλογος «Εθνική Ένωσις Ελλάς», κρίκος μιας βρώμικης αλυσίδας που προκάλεσε πολλά δεινά στους Έλληνες Εβραίους. Ιδρυτές «επιφανείς συμπολίτες, όπως οι Μ. Φιμερέλλης, Δ. Παπανικολάου, Χ. Βασιλάτος, Β. Νικολαϊδης, Γ. Δημητριάδης, Π. Αντύπας και ο βουλευτής Έβρου Γρηγόριος Χρυσοστόμου[17].

Τον επόμενο μήνα, ένας ακόμη χορός της Ισραηλιτικής Κοινότητας θα συγκεντρώσει το ενδιαφέρον της τοπικής κοινωνίας, με τη συμμετοχή των διευθυντών και των υπαλλήλων της Τράπεζας Αθηνών, και της Εθνικής Τράπεζας, αλλά και του συμβολαιογράφου Δημήτριου Σιναπίδη, των δικηγόρων Ζήση Παπαδόπουλου και Απόστολου Σαρόγλου, των οδοντιάτρων Καλβουρίδη και Αλεξανδρίδη, των υπολοχαγών Κατσαράκη και Ρώτα και του λοχαγού Σταθάτου, που δέκα χρόνια αργότερα θα πέσει θύμα των εμφύλιων παθών που συντάραξαν τον Έβρο κατά τη γερμανική Κατοχή, αλλά και πολλών άλλων επωνύμων Διμοτειανών. Στο βαλς διακρίθηκε ο καθηγητής Παπαμιχαήλ μετά της δεσποινίδος Λίζας Δοένιας του Χαΐμ και της Σουλτάνας, που το 1943, στα 31 της χρόνια, θα εκτοπιστεί και θα δολοφονηθεί μαζί με όλη την οικογένεια της στο Μπίρκεναου. Η Θράκη δεν θα παραλείψει να συγχαρεί τους σχολικούς εφόρους Λεών Μπεχάρ, Δαβήδ Δζίβρε και Ιωσήφ Πέσαχ «δια την επιτυχίαν του χορού δια τον οποίον κατέβαλον ούτοι αρκετάς προσπαθείας»[18].

Το Μάιο ανέκυψε ένα σημαντικό ζήτημα με αφορμή συκοφαντικό δημοσίευμα της έτερης εφημερίδας του Διδυμοτείχου, του Έβρου, που κατηγορούσε το βιομήχανο Δζίβρε ότι δήθεν έλαβε χορήγηση συναλλάγματος για εισαγωγή κουκουλιών από το εξωτερικό. Το θέμα ήταν ευαίσθητο, αφενός λόγω των νόμων προστασίας του εθνικού νομίσματος, αφετέρου και κυρίως διότι έθιγε μεγάλο μέρος του τοπικού πληθυσμού που ήταν σηροτρόφοι. Η Θράκη για να διαλευκάνει την υπόθεση, απευθύνθηκε στους αρμοδίους του υποκαταστήματος της Εθνικής Τράπεζας στην Αλεξανδρούπολη, οι οποίοι απάντησαν ότι ο βιομήχανος ούτε συνάλλαγμα έλαβε, ούτε εισαγωγή κουκουλιών πραγματοποίησε. Πληροφορήθηκε επίσης η Θράκη ότι η «διάδοσις αύτη εγένετο εκ μέρους ενός αριστερίζοντος δικηγορίσκου του Σουφλίου, διότι προτίθεται να πολιτευθή ως δήμαρχος», ο οποίος κυκλοφόρησε προκήρυξη με συκοφαντικές κατηγορίες κατά του υπηρετούντος Δημάρχου, των εμπόρων Καλπάκα και Οικονομίδου, του εργοστασιάρχου Δζίβρε και των πολιτευτών Κουρτίδου και Μανουηλίδου[19]. Η αντιπαράθεση των δυο τοπικών εφημερίδων συνεχίστηκε καθώς ο Έβρος κατηγόρησε το βιομήχανο Δζίβρε ότι πράγματι εισήγαγε 1500 κιλά κουκούλια. Λίγες μέρες αργότερα η Θράκη επανήλθε, προς υποστήριξη του βιομήχανου, σημειώνοντας ότι «εάν ο κ. Δζίβρε επρομηθεύθη συνάλλαγμα εκ της ελευθέρας αγοράς, είνε ζήτημα εμπορικής φύσεως, το οποίον δεν είμεθα υποχρεωμένοι να παρακολουθήσομεν»[20].

Το τελευταίο άξιο λόγου δημοσίευμα σχετικά με την εβραϊκή κοινότητα αφορούσε στην ετήσια σχολική γιορτή του 1932, την οποία ετίμησαν «άπασαι αι Δημοτικαί, στρατιωτικαί και πολιτικαί αρχαί του τόπου και πλήθος κόσμου». Το πρόγραμμα περιλάμβανε ποιήματα και διαλόγους Ελληνικούς, Ισραηλιτικούς και Γαλλικούς «άτινα τα μικρά παιδάκια απέδωσαν θαυμάσια». Ακολούθησε προσφώνηση του Επάρχου Διδυμοτείχου που συνεχάρη το διδακτικό προσωπικό και την Ισραηλιτική Κοινότητα και στη συνέχεια ο διευθυντής της Σχολής Πέσαχ σημείωσε ότι «ως βάσιν της εργασίας των έχουν θέση την Ελληνοπρεπή μόρφωσιν των Ισραηλιτοπαίδων»[21].

Στις «μικρές» ειδήσεις διαβάζουμε ευχαριστήριο εμπόρων του Διδυμοτείχου προς το βουλευτή Μανουηλίδη, διότι μερίμνησε να τους ενοικιαστούν με ευνοϊκούς όρους καταστήματα ανήκοντα στο Δημόσιο, που  υπογράφουν οι Δαβίδ και Αβραάμ Μπαχάρ[22], μια αγγελία του Αβράμ Νισήμ Δζίβρε για ενοικίαση «δυο δωματίων επιπλωμένων δι’ εργένηδες» στην οδό Κατσαντώνη, κάτωθι της Ισραηλιτικής Συναγωγής[23], αλλά και τη συμμετοχή στη μουσική συναυλία που οργάνωσε η  Ένωσις Εφέδρων «υπό ερασιτεχνών μαθητών» των Δεκαλό, Αρόγιο και Δζίβρε και της δεσποινίδας Έστερ Δζίβρε στα μαντολίνα, της δεσποινίδας Ρεητάν στο πιάνο και στο τραγούδι και του Ισάκ Εσκεναζή στην κορνέτα[24]. Για την ιστορία ας σημειωθεί εδώ ότι ο Ισαάκ Εσκεναζής του Μωύς στα 1943 εκτοπίστηκε στο Μπίρκεναου μαζί με τη σύζυγο και το παιδί του, οι οποίοι δολοφονήθηκαν από τους γερμανούς. Ο Ισαάκ με αριθμό βραχίονος 122144 κατάφερε να επιζήσει και επέστρεψε στο Διδυμότειχο, όπου έκανε νέα οικογένεια και παρέμεινε στην πόλη μέχρι το τέλος της ζωής του, όντας ο τελευταίος Εβραίος της ακριτικής πόλης.

Συμπεράσματα

Συμπερασματικά, η μελέτη των διαθεσίμων εντύπων απέδειξε ότι οι Εβραίοι του Διδυμοτείχου ήταν μια ζώσα κοινωνική ομάδα με έντονα αισθητή την παρουσία της στην εξεταζόμενη περίοδο του Μεσοπολέμου. Η αποτύπωση της εικόνας τους στον Τύπο εκτείνεται σε όλα τα επίπεδα της καθημερινής ζωής. Οικονομία, κοινωνία, πολιτισμός και διαφημίσεις έχουν έντονες αναφορές στους Εβραίους. Και βεβαίως η φερόμενη πολιτική τους τοποθέτηση υπέρ του Λαϊκού Κόμματος βρίσκεται στο μεταίχμιο του Εθνικού Διχασμού, με αποτέλεσμα να δέχονται πολλαπλά πυρά μέσω αντισημιτικών δημοσιευμάτων από τις εφημερίδες που πρόσκεινται στο Κόμμα Φιλελευθέρων, με κυριότερη την πολεμική που δέχονται από την Πρόοδο,  που ήταν η μακροβιότερη και η πλέον σύγχρονη των εφημερίδων της εποχής, τα δημοσιεύματα της οποίας εκπέμπουν έντονο φυλετικό μίσος, με αρθρογραφία που κινείτο συστηματικά στα όρια του ποινικού αδικήματος. Όσο κι αν φαίνεται οξύμωρο, τα αντισημιτικά δημοσιεύματα παύουν με την επιβολή της Δικτατορίας της 4ης Αυγούστου, κατά την οποία ο πολιτικός αντισημιτισμός σε επίπεδο ρητορικής τουλάχιστον είχε περιοριστεί.

Βιβλιογραφία

Αλεπάκος, Πέτρος. «Δικηγόροι Πολιτικοί από τον Έβρο», Νομικός Λόγος, φ. 49 (2008)

Γαβριηλίδης, Γαβριήλ. Μέγας Οδηγός Βορείου Ελλάδος. Θεσσαλίας-Μακεδονίας-Θράκης. Θεσσαλονίκη: Τριανταφύλλου, 1939

Ιγγλέσης, Νικόλαος Γ. Οδηγός της Ελλάδος. Αθήνα: 1925

Κανδυλάκης, Μανώλης. Εφημεριδογραφία [και περιοδικά] της Μακεδονίας και Θράκης. Θεσσαλονίκη: University Studio Press, 2006

Μάγερ, Κώστας. Ιστορία του Ελληνικού Τύπου, Εφημερίδες και περιοδικά 1900-1959, τ. 3^ος,  Αθήνα: 1960, 165.

Μαυρογορδάτος, Γιώργος Θ. Μετά το 1922. Η παράταση του Διχασμού. Αθήνα: Πατάκη, 2017

Μητρώο πληρεξουσίων, γερουσιαστών και βουλευτών 1822-1935. Αθήνα: Βουλή των Ελλήνων, 1986

Μπαλάσκας, Αλέξανδρος Α. Χρονογραφήματα ενός Αθηναίου δημοσιογράφου (Κλέων Βρανάς 1908-1940). Αθήνα: Ιδιωτική έκδοση, 1993

Πανούσης, Γιώργος. Φάρος. Η καθημερινή εφημερίδα «ΦΑΡΟΣ» της Αλεξανδρούπολης. Η πρώτη καθημερινή εφημερίδα του Έβρου και άλλες σημειώσεις, Θεσσαλονίκη: iWrite, 2021

Πατέλη, Ολυμπία και Μιχάλης Πατέλης, Ο Τύπος του Έβρου.1890-2010. Αλεξανδρούπολη: Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση Ροδόπης-Έβρου, 2010

Ριτζαλέος, Βασίλης. «Οι εβραϊκές κοινότητες στην Ανατολική Μακεδονία και τη Θράκη από τα μέσα του 19ου αιώνα μέχρι το Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο», αδημοσίευτη διδακτορική διατριβή, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, Θεσσαλονίκη 2006

Τσιρταβής, Ευστράτιος. «Εικόνες από το παλιό Διδυμότειχο και τον Έβρο», Θρηίκιος Άνεμος, ΙΔ’ (2001), 77-81

Τσονίδης, Τάκης Χρ. Η Ορεστιάδα μας, Εκπολιτιστικός Σύλλογος Νέων Ορεστιάδας, Ορεστιάδα 1980

Υποσημειώσεις

[1] Θράκη, φ. 54/8-2-1931

[2] Θράκη, φ. 68/24-5-1931

[3] Θράκη, «Τα επεισόδια της Θεσσαλονίκης», φ. 73/5-7-1931

[4] Θράκη, φ. 74/12-7-1931

[5] Θράκη, φ. 75/19-7-1931

[6] Ελληνική Πολιτεία, Εφημερίς της Κυβερνήσεως, τ. Β’, φ. 110/10-7-1943

[7] «Απόπειρα ληστείας μετά φόνου»: Θράκη, φ. 86/18-10-1931

[8] Θράκη, φ. 49/3-1-1931

[9] Θράκη, φ. 56/1-3-1931

[10] Θράκη, φ. 57/8-3-1931

[11] Θράκη, φ. 60/29-3-1931

[12] Θράκη, φ. 60/29-3-1931

[13] Θράκη, φ. 72/21-6-1931

[14] Θράκη, φ. 79/23-8-1931

[15] Θράκη, φ. 67/15-5-1931, φ. 80/30-8-1931, φ. 89/1-11-1931, 93/6-12-1931

[16] Θράκη, φ. 90/15-11-1931

[17] Θράκη, φ. 103/14-2-1932

[18] Θράκη, φ. 106/13-3-1932

[19] Θράκη, «Επί μίας συκοφαντίας», φ. 115/15-5-1932

[20] Θράκη, «Μία οφειλόμενη απάντησις», φ. 117/29-5-1932

[21] Θράκη, «Η σχολική εορτή της Ισραηλιτικής Σχολής», φ. 122/3-7-1932

[22] Θράκη, φ. 109/10-4-1932

[23] Θράκη, φ. 117/29-5-1932

[24] Θράκη, φ. 122/3-7-1932