Κώστας Μπραβάκης, από το Ελαφοχώρι Διδυμοτείχου στα μονοπάτια της μουσικής και της λογοτεχνίας
Ως έφηβοι και νεαροί στις δεκαετίες του 1980 και 1990, μιας εποχής που η έκφρασή μας ήταν “ροκ” και επιθυμούσαμε να είμαστε “ροκ”, ακούσαμε πολλάκις και άλλο τόσο σιγοτραγουδήσαμε κομμάτια, όπως:
“Πως μ’ αρέσει ξαπλωμένος στη γωνιά να μη με νοιάζει
και τα όμορφα κορίτσια που περνούν να κάνω χάζι.
Πως μ΄ αρέσει τη ζωή μου να την κάνω όπως τη θέλω
και να κράζω τους κυρίους που φοράν ψηλό καπέλο!” (ακούστε το εδώ)
Αλλά και το:
“Για πες μου που το ψώνισες το ύφος το αγέρωχο
και μόστρα μου κυκλοφοράς με κείνον τον ξενέρωτο;
Ξεπούλησες τον έρωτα σαν τον αρχαιοκάπηλο
κι αντί στη μύτη, έβαλες στο δαχτυλίδι, δάχτυλο.” (ακούστε το εδώ)
Κείμενο/έρευνα: Ευάγγελος Σ. Σοβαράς (Καστροπολίτης)
Τότε δεν γνωρίζαμε τους δημιουργούς και τους ερμηνευτές, και όταν μάθαμε πως ήταν το συγκρότημα “ΝωΕ”, μείναμε στον τίτλο του γκρουπ. Πολύ αργότερα, ως κουρεμένοι πλέον “μαλλιάδες” (!) ενημερωθήκαμε πως οι “ΝωΕ” ήταν ένα συγκρότημα που δημιουργήθηκε το 1986 στη Θεσσαλονίκη, έκανε περιοδείες στην Ελλάδα και κυκλοφόρησε σε ήχο jazz-rock δύο δίσκους (με τίτλους “Νώε” το 1988 και “Γιαγιά Ειρήνη” το 1991). Αξιοσημείωτο το ότι οι δίσκοι αυτοί ηχογραφήθηκαν στο στούντιο “Αγροτικόν” του Νίκου Παπάζογλου, ένα σημείο αναφοράς για την ελληνική έντεχνη μουσική.
Εξώφυλλο του δίσκου “Γιαγιά Ειρήνη”
Τότε δεν είχαμε γνωρίσει την “ψυχή” του συγκροτήματος, έναν εξαίρετο δημιουργό που έγραφε τους στίχους και τη μουσική, ερμήνευε και έπαιζε ηλεκτρική και ακουστική κιθάρα. Η όψιμη αναζήτηση σε μουσικές και δίσκους και η μάλλον ετεροχρονισμένη έρευνα, οδήγησαν στην αποκάλυψη (πάντα σε ατομικό επίπεδο), μιας μοναδικής προσωπικότητας, μιας δημιουργικής μορφής που απετέλεσε τον ορισμό του ταλαντούχου “Καλλιτέχνη” με κεφαλαίο το “Κ”, όπως ήταν και στο όνομά του, “Κώστας”!
Ήταν ο Κώστας Μπραβάκης, που ένας και μόνο χαρακτηρισμός για το ταλέντο και το έργο του θα ήταν ελλιπής. Ο Κώστας ήταν πολλά περισσότερα μαζί, συνθέτης, κιθαρίστας, ποιητής, πεζογράφος, άνθρωπος δημιουργικός και ανήσυχος, ευαίσθητος, με πρωτοποριακές ιδέες και σκέψεις αλλά και συναισθήματα που τον οδήγησαν στις βαθιές ρίζες της παράδοσης. Μιας παράδοσης που τον συνόδευε από τον τόπο που γεννήθηκε.
Παιδικά χρόνια στο Ελαφοχώρι Διδυμοτείχου
Γεννήθηκε στις 19 Μαΐου του 1962 σε ένα μικρό χωριό του Έβρου, το Ελαφοχώρι Διδυμοτείχου ή όπως ανέφερε ο ίδιος τρυφερά σ’ ένα από τα ποιήματά του, πως ήταν “από το Καρατζάχαλ”.
Μάλιστα! Ο Κώστας Μπραβάκης, ο καλλιτέχνης, ο δημιουργός, γέννημα και θρέμμα του τόπου μας!
Εκεί στο Ελαφοχώρι (στο πάνω χωριό) στον κάμπο του Ερυθροποτάμου και στους λόφους – στα “μπαΐρια”, πέρασε τα παιδικά του χρόνια και την εφηβεία του. Η πρώτη του επαφή με τη μουσική ήταν δίπλα σε παραδοσιακούς οργανοπαίχτες της περιοχής μας και από αυτούς πήρε τα πρώτα του μουσικά εναύσματα.
Στο Δημοτικό Σχολείο Ελαφοχωρίου
Το 1980 μετακόμισε στη Θεσσαλονίκη, όπου σπούδασε αρμονία, αντίστιξη φούγκα και κιθάρα. Πήρε μαθήματα jazz κιθάρας και θεωρίας από τον Κώστα Σαπαλίδη, απόφοιτο του Los Angeles Institute of Technology. Το 1993 γράφτηκε στην τάξη σύνθεσης του Θόδωρου Αντωνίου, από τον οποίο πήρε και μαθήματα διεύθυνσης ορχήστρας και το 1998 αποφοίτησε με Άριστα παμψηφεί και Β’ βραβείο. Επίσης το Σεπτέμβρη του 1998 βραβεύτηκε στο διαγωνισμό σύνθεσης για κρουστά όργανα που έγινε στα πλαίσια του Α΄ Διεθνούς Φεστιβάλ Κρουστών Οργάνων στη Θεσσαλονίκη.
Δημιούργησε μια όμορφη οικογένεια με τη σύζυγό του Εύα Ιεροπούλου, επίσης μουσικό, μουσικοπαιδαγωγό και συγγραφέα παιδικών παραμυθιών, με την οποία απέκτησαν δύο κόρες. Εγκαταστάθηκαν στη Βέροια όπου ίδρυσαν το Ωδείο “Φίλιππος”, με πολύχρονη δημιουργική και καλλιτεχνική πορεία. Το Ωδείο τους απετέλεσε ένα ζωντανό κύτταρο μουσικής και πολιτισμού, μια χαρούμενη κυψέλη πολλών παιδιών, με πολλαπλές εκδηλώσεις και δράσεις. Με τις δυο τους κόρες, τη Νεφέλη (πιανίστρια και μαέστρος της Χορωδίας Filippos Glee) και τη Νίκη (βιολίστρια και μαέστρος που έχει διευθύνει επανειλημμένα τη Συμφωνική Ορχήστρα Αθηνών), δημιούργησαν και τη δική τους οικογενειακή μπάντα.
Η όμορφη “μουσική” οικογένεια
Ο Κώστας έχει γράψει έργα για μικρά και μεγάλα σύνολα, σόλο όργανα και κύκλους τραγουδιών, επίσης εκπαιδευτικά βιβλία για κιθάρα και πιάνο. Έργα του έχει ερμηνεύσει η Συμφωνική Ορχήστρα του Δήμου Θεσσαλονίκης, το Ελληνικό Συγκρότημα Σύγχρονης Μουσικής στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών, και άλλα σύνολα.
Διεύθυνση της χορωδίας του Ωδείου Φίλιππος
Η δισκογραφία του περιλαμβάνει μεταξύ άλλων, τα εξής:
– ΝώΕ, “Νώε”, ANO KATO Records 1987,μουσική σύνθεση και στίχοι
– NώΕ, “Η γιαγιά Ειρήνη”, ΛΥΡΑ 1990 μουσική σύνθεση και στίχοι
– “Το μπλε παλτό”, Ωδείο Φίλιππος 1998, συμμετοχή σε δίσκο με τραγούδια μαθητών, καθηγητών του Ωδείου και λοιπών καλλιτεχνών της πόλης.
– “Δικαίωμα στη ζωή”, Ωδείο Φίλιππος 1999, Νομαρχία Ημαθίας, Σύλλογος Γονέων και κηδεμόνων του σχολείου για Παιδιά με Ειδικές Ανάγκες, σε τραγούδια του ίδιου και του Παγκράτη Παυλίδη.
– “Όταν κοιτάς ανατολή… κρυφά παρηγοριέμαι”, ANO KATO Records 2000
– “Δέκα «ιδιωτικά» τραγούδια”, με επιρροές από τις εξ ανατολών καταβολές του.
– ‘Έργα για κιθάρα συνθετών του 20ου αιώνα”, ΑΝΟ ΚΑΤΟ records, Κώστας Μπραβάκης – Χρήστος Βερνάρδος – Βασίλης Βαλαβάνης.
– “Αναμνήσεις από τη γη του Ορφέα” για πιάνο, με σαφή αναφορά στη θρακιώτικη καταγωγή του.
Η λογοτεχνία ήταν μια άλλη σημαντική μορφή έκφρασης του Κώστα Μπραβάκη. Στα γράμματα εμφανίστηκε το 2006 και τα έργα που εξέδωσε καταγράφονται στα παρακάτω:
– Συλλογές ποιημάτων «Είκοσι τέσσερα πρελούδια, δώδεκα σπουδές και εφτά πικρά τραγούδια» (εκδόσεις Πανοπτικόν, 2009), «Εναέριες ρίζες» (εκδόσεις Πανοπτικόν, 2010).
– Μυθιστόρημα «Pianissimo» (εκδόσεις Μπαρμπουνάκη, 2006).
– Συλλογή διηγημάτων «Η σωστή γωνία και άλλα διηγήματα» (εκδόσεις Ars Poetica, 2015).
– Ποιητική συλλογή «Η Αγία Νόσος» (εκδόσεις Παρασκήνιο, 2019), όπου περιγράφει την προσπάθειά του να αναμετρηθεί με τη νόσο Πάρκινσον από την οποία υπέφερε τα τελευταία του χρόνια.
– Τελευταίο του βιβλίο «Ο Αλβανός» (εκδόσεις Τύρφη, 2020), το οποίο δεν πρόλαβε να παρουσιάσει…
Ο Κώστας Μπραβάκης ήταν μέλος της Ένωσης Ελλήνων Μουσουργών και της Εταιρείας Λογοτεχνών Θεσσαλονίκης.
Όσοι γνώρισαν τον Κώστα, τον παρουσιάζουν ως έναν άνθρωπο με πάθος για τη δημιουργία, με λατρεία και βαθιά αφοσίωση στην οικογένειά του. Έναν ντόμπρο άνθρωπο, πολύτιμο για την οικογένεια και τους φίλους του.
Το χωριό του το Ελαφοχώρι ήταν πάντα στην καρδιά του (από το προφίλ του σε ΜΚΔ)
Αναφερόμενος συχνά στην καταγωγή του, στο Ελαφοχώρι Διδυμοτείχου έλεγε: «Εγώ είμαι χωριάτης».
Όλοι όμως που τον γνώρισαν ξέρανε ότι ήταν ένας “άρχοντας”, ένας Άρχοντας της τέχνης.
Έφυγε πρόωρα από τη ζωή τον Ιούνιο του 2020, στα 58 του χρόνια.
Αποσπάσματα από ποιήματά του:
“Εμείς στον κάμπο οπλοφορούσαμε
είχαμε σουγιάδες για να φτιάχνουμε πιπίγκια και τζιρίτια
σβανάδες για να κόβουμε τις κορφές απ’ τα καλαμπόκια
κανέναν δε σκοτώσαμε” (Εμείς στον κάμπο)
“Σε ξεγελούν τα μάτια σου
δυό χρώματα έχει ο κόσμος
το φως κι εκείνο που δε φαίνεται.
Που να σε φιλήσω;
αν είσαι άνθρωπος στο στόμα
αν είσαι μήλο στο μάγουλο
να Σ’ ευχαριστήσω θέλω
που έστειλες την Αγία Νόσο
να μου θυμίζει
πως κι Εσύ υπάρχεις.” (Αγία Νόσος)
Στο τελευταίο του βιβλίο γράφει κάτι που μάλλον αφορούσε τον ίδιο:
“Όσο με πάνε τα ποδάρια μου, θα πηγαίνω.”
Αντί μνημοσύνης, παραθέτουμε δύο όμορφες δημιουργίες του Κώστα Μπραβάκη:
– Ο “Ζωναράδικος χορός” από τις “Αναμνήσεις από τη γη του Ορφέα” για πιάνο. Μπορείτε να το ακούσετε εδώ.
– “Τα Πουλιά Που Ταξιδεύουν”, Μουσική: Κώστας Μπραβάκης, Στίχοι: Ηλίας Κατσούλης, Ερμηνεία: Ελεωνόρα Ζουγανέλη, Γιώργος Νταλάρας.
Μπορείτε να το ακούσετε εδώ.
– Η γη του Ορφέα ας είναι περήφανη!
– Το Ελαφοχώρι ας παινεύεται που σε γέννησε!
– Κώστα μας ταξίδεψες, ακόμα μας ταξιδεύεις!
– Δάσκαλε Μπραβάκη, σε ευχαριστούμε!
Η χαρά της μουσικής και η μουσική της χαράς σε μια εικόνα!
