Ο ΔΕΣΠΟΤΗΣ ΔΙΔΥΜΟΤΕΙΧΟΥ ΙΩΑΚΕΙΜ ΣΙΓΑΛΛΑΣ ΚΑΙ ΟΙ ΠΡΩΤΕΣ ΚΑΤΟΧΙΚΕΣ ΜΕΡΕΣ – ΚΕΝΟ ΕΞΟΥΣΙΑΣ ΠΟΥ ΚΑΛΥΨΕ

Κείμενο : του Ευστρατίου Τσιρταβή

Πηγή : «Περιοδικό Θρακικός Οιωνός» τεύχος ΙΔ΄ Θέρος 2001, Αλεξανδρούπολη «Εικόνες από το παλιό Διδυμότειχο και τον Έβρο»

Προτομή του Μητροπολίτου Διδυμοτείχου Ιωακείμ Σιγάλα (1928 – 1957). Ο Δεσπότης αποτέλεσε μετά την συνθηκολόγηση την μοναδική αρχή της πόλης, οργανώνοντας και εμψυχώνοντας το λαό του.

Ένα άλμα μέσα στο χρόνο και φτάνουμε από την εποχή του Μεσοπολέμου στο 1940, στα τρομερά και φοβερά εκείνα χρόνια για την πατρίδα μας. Πολεμικά χρόνια.

Το Διδυμότειχο, όπως και όλος ο Έβρος, ζει τις τραγικές στιγμές της εγκατάλειψης και της απόγνωσης, να μη ξέρει πιο δρόμο να πάρει. Που είναι το πιο καλό. Πώς να σώσει την ψυχή του. Η Αλεξανδρούπολη, έδρα Νομαρχίας και κόμβος συγκοινωνιακός, έχει πια αδειάσει. Οι περισσότεροι, έχουν φύγει για την άλλη Ελλάδα και για πιο κοντά στα νησιά Σαμοθράκη και Λήμνο. Τα μαντάτα φτάνουν στην ενδοχώρα αλλά ο κόσμος – ο περισσότερος αγροτικός – που να πάει; Είναι πια κοινό μυστικό ότι η Θράκη “σε περίπτωση εισβολής των Γερμανών από την Βουλγαρία εγκαταλείπεται”. Έτσι κι έγινε.

Μόλις ακούστηκε η πρώτη κανονιά και άρχισε η εισβολή, ο Νομάρχης και οι υπηρεσίες εγκατέλειψαν τα πάντα. Πήραν όσα χρήματα υπήρχαν στα ταμεία, μπήκαν στο ελλιμενισμένο από καιρό γι’ αυτό το σκοπό πλοίο “Έσπερος” και αναχώρησαν. Ο λίγος στρατός που υπήρχε διαλύθηκε ή συντεταγμένος πέρασε στην Τουρκία. Το τρένο και οι σιδηροδρομικοί και όσοι πρόλαβαν, κατέφυγαν στη γέφυρα Πυθίου απέναντι, ενώ ο πολύς κόσμος του Έβρου, άλαλος έμεινε να κλαίει την μοίρα του.

Το σχέδιο εγκατάλειψης της περιοχής ολοκληρώθηκε μέσα σε μια – δυο μέρες. Όμως έμειναν οι πιο πολλοί. Οι χιλιάδες της ενδοχώρας, περιμένοντας καρτερικά το τι θα γίνει, ποια θα είναι η τύχη τους, πως θα πορευτούν.

Η μόνη αρχή που έμεινε στον Έβρο ήταν ο Δεσπότης Διδυμοτείχου, ο γενναίος και θαρραλέος ιεράρχης, ο οποίος προτίμησε να μείνει με το ποίμνιο του και να συμμεριστεί την αγωνία και την τύχη του. Όμως δεν έμεινε με σταυρωμένα χέρια. Πεπειραμένος από τον καιρό της τουρκοκρατίας αυτοορίστηκε Κυβερνήτης και κάλεσε τους Δημάρχους, τους Κοινοτάρχες και τους Προύχοντες να κάνουν μια δική τους Διοίκηση, μια αυτοδιοίκηση, μια κατά κάποιο τρόπο δημογεροντία και να διοικήσουν τον τόπο, όσο να ξεκαθαρίσει η κατάσταση.

Ο Μητροπολίτης Διδυμοτείχου Ιωακείμ (1928-1957) κατά κόσμον Γεώργιος Σιγάλας γεννήθηκε στη Μυτιλήνη.

Έτσι κι έγινε. Οι Δήμαρχοι και οι Κοινοτάρχες έμειναν στα καθήκοντα τους, ο Δεσπότης, ο Μακαριστός πια Ιωακείμ Σιγάλλας, ανέλαβε την ηγεσία και άρχισε τις περιοδείες του. Με μικρή συνοδεία, πάνω σ’ ένα λαντώνι – μια και δεν υπήρχαν αυτοκίνητα – ενθάρρυνε, εμψύχωνε και έδινε την ευλογία του. Η εκκλησία ζούσε το παλιό της μεγαλείο. Μικρασιάτης στην καταγωγή ο δεσπότης, ψημένος στις κακουχίες, δοκιμασμένος στις δύσκολες στιγμές, στάθηκε άξιος των τραγικών εκείνων για την πατρίδα μας περιστάσεων σε τούτη τη γωνία της πατρίδας μας.

Στα παιχνίδια της πολιτικής και της αναμπουμπούλας, βρέθηκε το μεγαλύτερο μέρος του Έβρου, χωρίς τη βουλγαρική κατοχή και ονομάστηκε κατ’ ευφημισμό βέβαια “ελεύθερη ζώνη”. Ένα ερμαφρόδιτο καθεστώς με γερμανική κατοχή, αλλά στην ευθύνη της Αθήνας και αργότερα γερμανικό προτεκτοράτο. Ήταν μια αναπάντεχη θεία πρόνοια, μια ευλογία του ύψιστου στον ακριτικό κόσμο του Έβρου, που είχε μια πολύ πικρή πείρα από την πρόσφατη προσφυγιά της Μικρασίας και της Ανατολικής Θράκης. Μέσα σε ‘κείνη την κοσμοχαλασία του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, ήταν ανέλπιστο δώρο.

Έτσι στήθηκε μια υποτυπώδης οργάνωση στην περιοχή, που σκοπό είχε να περιφρουρήσει την τάξη, την ασφάλεια και γιατί όχι και τα υπάρχοντα του καθενός, με τον Δεσπότη στη θέση του Νομάρχη και τους Δημάρχους και Προεστούς για Συμβούλους.

Η προτομή του Ιωάννη Φραγκούλη στο Διδυμότειχο.

Οι μαρτυρίες της εποχής εκείνης, λένε πως η τάξη και η γαλήνη που επικρατούσε ήταν παραδειγματική. Τόση επίδραση είχε επάνω στο κοινό το κύρος του, που και η αγορά άνοιξε και οι αγρότες ξανάπιασαν τις καθημερινές τους ασχολίες. Υπόθεση μεγάλη, γιατί ήταν εποχή της εαρινής σποράς και δεν έπρεπε να χαθεί πολύτιμος χρόνος. Από τα μέσα Απριλίου ως τα μέσα Ιουνίου που αφίχθηκε ο πρώτος της Ελληνικής Πολιτείας, Νομάρχης, ο αείμνηστος Ι. Φραγκούλης, όλα λειτουργούσαν θαυμάσια σαν καλοκουρδισμένο ρολόι, και το κυριότερο, όταν μπήκαν οι Γερμανοί βρήκαν αρχές να συνεννοηθούν και να μη δημιουργηθούν προβλήματα σε βάρος του πληθυσμού. Ήταν μια πραγματικότητα που απάλυνε το άγχος των κατοίκων και τους επέτρεψε να ασχοληθούν κάπως απερίσπαστοι στις δουλειές τους. Από δω και μπρος, αυτή θα ήταν η κινητήριος δύναμη για να ζήσει ο κόσμος. Το μέλλον ήταν σκοτεινό, ζοφερό και άδηλο. Οι άνθρωποι όμως για να συντηρηθούν χρειάζονταν ψωμί. Και αυτό ο Έβρος το έχει μπόλικο και όχι μόνο για τον εαυτό του αλλά και για την άλλη Ελλάδα, που σε λίγο καιρό θα λιμοκτονούσε.

Στη συνέχεια θα κάνω μια πολύ ενδιαφέρουσα περιγραφή για το κατοχικό Διδυμότειχο και τη Νομαρχία, για τα χρόνια αυτά, τα δίσεκτα, που δυστυχώς μέχρι σήμερα δεν έχουμε δει καμία επίσημη μαρτυρία. Και όμως, η προσφορά της Νομαρχίας Έβρου στην κατοχή, ήταν πάρα πολύ μεγάλη και σημαντική από κάθε πλευρά. Ένα άλλο μεγάλο θέμα.

Τέλος για την ιστορική αλήθεια, θα πρέπει να διορθωθεί μια ανακρίβεια που αναφέρεται στο βιβλίο των κ. κ. Τερζούδη και Βλάχου “Η εθνική αντίσταση στον Έβρο” σελίδα 161, όπου μνημονεύεται ως επιτροπή παράδοσης του Διδυμοτείχου από τους Γερμανούς ο Ιωακείμ Καβύρης. Λάθος. Πρόκειται για τον Μητροπολίτη Διδυμοτείχου Μαραριστό Ιωακείμ Σιγάλλα. Τον ιεράρχη που παραμένει όλη την κατοχή κοντά στο ποίμνιο του και με την πρωτοβουλία και δραστηριότητα του κάλυψε το κενό εξουσίας των πρώτων ημερών της Γερμανικής κατοχής.

Copyright © 2016 https://kastropolites.com/. All Rights Reserved