ΤΟ ΠΕΛΑΣΓΙΚΟ ΔΙΔΥΜΟΤΕΙΧΟ – ΘΡΥΛΟΣ ΚΑΙ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ

Κείμενο του Διδυμοτειχίτη λογοτέχνη Βασίλη Σιναπίδη

Σύνταξη κειμένου και επεξηγήσεις Ιωάννης Α. Σαρσάκης (Καστροπολίτης)

Ο Βασίλης Σιναπίδης (1922-2018) ήταν ένας βραβευμένος ευπατρίδης Διδυμοτειχίτης λογοτέχνης, ποιητής, γλωσσομαθής και ζωγράφος, ο οποίος γεύτηκε την αναγνώριση εντός και εκτός συνόρων (περισσότερα για το βίο και το έργο του μπορείτε να διαβάσετε στο κείμενο : ΒΑΣΙΛΕΙΟΣ ΣΙΝΑΠΙΔΗΣ Ο ΒΡΑΒΕΥΜΕΝΟΣ ΕΥΠΑΤΡΙΔΗΣ ΔΙΔΥΜΟΤΕΙΧΙΤΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΗΣ).

Ο Διδυμοτειχίτης λογοτέχνης Βασίλης Σιναπίδης.

Η αγάπη και το όραμά του για τη γενέτειρά του το Διδυμότειχο, αλλά και για τη Θράκη εκφράστηκε μέσα από το λογοτεχνικό του ταλέντο. Τρανό παράδειγμα αποτελεί το κείμενο που έχει ως τίτλο «Το Πελασγικό Διδυμότειχο». Για το υπόψη κείμενο ο Σιναπίδης γράφει τα εξής : «Το άρθρο τούτο πρωτοδημοσιεύτηκε στη ¨Φιλολογική στήλη¨ της εφημερίδας «ΒΡΑΔΥΝΗ» στις 13 του Νοέμβρη του 1973, μέρα Τρίτη και συνοδευόταν και μ’ ένα σκίτσο μου γενικής άποψης του Διδυμοτείχου. Τόγραψα ύστερα από μιάν επίσκεψη στη γενέτειρά μου το φθινόπωρο του χρόνου κείνου, απ’ τη μια μεριά γιατί ένοιωθα μια εσωτερική ανάγκη να εκφράσω τη συγκίνηση και τα συναισθήματα, που με πλημμύριζαν, ύστερα από πολλά χρόνια απουσίας, κι’ απ’ την άλλη γιατί με παρότρυναν συγγενείς και φίλοι, να προβάλω τον τόπο μας και να κινήσω το ενδιαφέρον του τουρισμού, πετυχαίνοντας και μια μεγαλύτερη στοργή και μέριμνα. Δεν ξέρω τι γίνεται τούτη τη στιγμή, αν συνετέλεσε και πέτυχε τίποτε το άρθρο μου τούτο, αλλά θαρρώ πως η αναδημοσίευση του σήμερα (το 1978), στο περιοδικό μας «ΔΙΔΥΜΟΤΕΙΧΟ» κάποια ωφέλεια μπορεί και πάλι να προσπορίσει στο τόπο μας, και να πετύχει κάτι πάνω στο σκοπό, για τον οποίο πρωτογράφτηκε».

Το περιοδικό «ΔΙΔΥΜΟΤΕΙΧΟ» εκδιδόταν στην Αθήνα τη δεκαετία του 1970, από τον Πολιτιστικό Σύλλογο Διδυμοτείχου και Περιφερείας εν Αθήναις, του οποίου ο Βασίλης Σιναπίδης διετέλεσε και Πρόεδρος.

Το περιοδικό ΔΙΔΥΜΟΤΕΙΧΟ (Ιστορία – Λαογραφία – Λογοτεχνία).

Διαβάζοντας το κείμενο (το οποίο παραθέτουμε παρακάτω), μπορούμε να διακρίνουμε πέραν απ’ το φιλολογικό ταλέντο του Σιναπίδη, την αγάπη του για το Διδυμότειχο, το οποίο παραλληλίζει με τις Μυκήνες, την Σαντορίνη, την Ισπανία και τα Μάταλα. Επίσης, θεωρεί πως το Διδυμότειχο με βάση τα μνημεία, την ιστορία αλλά και τις γεύσεις του, μπορεί να καταστεί ένας σπουδαίος τουριστικός προορισμός, εφάμιλλος των περιοχών που προαναφέρθηκαν. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η πληροφορία που παραθέτει, σχετικά με τις αρχαιολογικές έρευνες που πραγματοποίησε στο κάστρο του Διδυμοτείχου ο σπουδαίος αρχαιολόγος Σπυρίδων Μαρινάτος, κάνοντας ιδιαίτερη αναφορά για τα πολλά υπόσκαφα σπήλαια, καθώς και τα φυσικά σπήλαια, που σχετίζονται με πολλούς θρύλους. Θα πρέπει να επισημάνουμε πως οι παλαιοί λόγιοι του Διδυμοτείχου βλέποντας τους ογκώδεις γωνιόλιθους που υπάρχουν στην οχύρωση του κάστρου, τους θεωρούσαν πελασγικούς, γεγονός βεβαίως που δεν ισχύει, όπως δεν ισχύει ότι ο βασιλιάς Κάρολος ήταν φυλακισμένος στο Διδυμότειχο, έζησε μεν στο Διδυμότειχο (1713-14) αλλά σαν φιλοξενούμενος βασιλιάς με όλες τις ανέσεις.

Με το κείμενο αυτό ο Σιναπίδης ήθελε να καταδείξει, ότι το Διδυμότειχο ανήκει ανάμεσα στις πιο ιστορικές και με μνημειακό πλούτο πόλεις της Ελλάδος, τονίζοντας και την αναγκαιότητα της κρατικής υποστήριξης για να καταστεί ένας από τους σημαντικότερους τουριστικούς προορισμούς της πατρίδας μας !!!

Δυστυχώς δεκαετίες μετά τη συγγραφή του κειμένου, κράτος, τοπική αυτοδιοίκηση και αρχαιολογική υπηρεσία, δεν κατάφεραν να δημιουργήσουν μία τέτοια προοπτική, με αποτέλεσμα το ακατέργαστο διαμάντι, η πολιτιστική πρωτεύουσα της Θράκης, η Καστροπολιτεία των αυτοκρατόρων, το Διδυμότειχο, να παραμένει παντελώς ανεκμετάλλευτο και σιγά σιγά να ερημώνει. Ίσως, αν παρόμοια κείμενα Διδυμοτειχιτών λογοτεχνών ενταχθούν ως διδακτέα ύλη τοπικής ιστορίας στα σχολεία και τα διδαχθούν τα παιδιά μας, αυτά να κατανοήσουν τη σημαντικότητα του τόπου μας, και κάποια στιγμή στο μέλλον να αποτινάξουν την παθογένεια και την τοξικότητα που μας περιβάλει για δεκαετίες, και με βάση τη «Γνώση» και την κατάλληλη «Δράση», ως γνήσιοι «Καστροπολίτες» να αναδείξουν το Διδυμότειχο !!!

ΤΟ ΠΕΛΑΣΓΙΚΟ ΔΙΔΥΜΟΤΕΙΧΟ – ΘΡΥΛΟΣ ΚΑΙ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ

Η κεντρική είσοδος του τεμένους Βαγιαζήτ σήμερα, με το χαρακτηριστικό υπέρθυρο.

Το Διδυμότειχο είναι γνωστό σαν αρχαία βυζαντινή πολιτεία, όπου στέφθηκε αυτοκράτορας κάποτε ο Ιωάννης Καντακουζηνός, στο ναό του Αϊ-Γιώργη του Παλαιοκαστρίτη, σαν τόπος φυλάκισης του βασιλιά της Σουηδίας Κάρολου απ΄ τους Τούρκους, και σαν πρωτεύουσα του οθωμανικού κράτους για μερικές δεκαετίες, όταν ο Σουλτάν – Γιλντιρίμ (Βαγιαζήτ ο κεραυνός) έχτιζε το αρχαιότερο τζαμί της Ευρώπης, που σώζεται ανέπαφο μέχρι σήμερα, κι’ ο Σουλτάν Σουλεϊμάν ο μεγαλοπρεπής τρομοκρατούσε ολάκερη την Ευρώπη.

Ποιος είναι όμως κείνος, που θα επισκεφτεί σήμερα το Διδυμότειχο, τούτο το Κάστρο με τα διπλά τείχη, τα πελασγικά και τα βυζαντινά, και τους ορθόστυτους πύργους (κουλάδες) με τα χριστιανικά μονογράμματα, που φαντάζουν σαν πελώριοι λεβεντόκορμοι πολεμιστές, που δεν τους λύγισαν τα χρόνια, και δε θα εντυπωσιαστεί ; Κανένας !… και γω ο ίδιος ακόμα, που γεννήθηκα σε τούτο τον τόπο, όταν τον επισκέπτομαι, σαν προσκυνητής του, που λείπει χρόνια στα ξένα, εντυπωσιάζομαι ξανά και προβληματίζομαι, προσπαθώντας να δώσω κάποια εξήγηση στην προέλευση των μνημείων, που σώζονται μέχρι σήμερα.

Υπόσκαφα σπήλαια στο λόφο του Κάστρου στο Διδυμότειχο.

Τούτη τη φορά, όμως, με βοήθησαν στον προβληματισμό και στην ανάπλαση του παρελθόντος οι ανασκαφές, που έχουν γίνει απ’ τον καθηγητή Μαρινάτο. Πολλά ανακάλυψε η αρχαιολογική σκαπάνη μέχρι σήμερα και πολύ περισσότερα πρόκειται να ανακαλύψει αργότερα.

Έχουν ως τώρα αναστυλωθεί αρκετά απ΄ τα απομεινάρια των τειχών, που είχαν αποσπασθεί οι πέτρες τους, καθώς και οι καλέπορτες, οι καστρόπορτες του φρουρίου, που δεν έχουν να ζηλέψουν πολλά απ’ τα κυκλώπεια τείχη των Μυκηνών, με τους τεράστιους ογκόλιθους, που απορεί κανείς πως τοποθετήθηκαν εκεί ψηλά, με τα τεχνικά μέσα της εποχής εκείνης. Αυτά τα χτίσματα πρέπει να χρονολογούνται αρχαιότερα απ΄ το 2.000 π.Χ. Είναι πελασγικά χτίσματα. Οι Πελασγοί, όπως είναι γνωστό, είναι λαός που κατοικούσε στην Ελλάδα προτού να κατέβουν οι Ίωνες, οι Αχαιοί, οι Δωριείς, οι Μακεδόνες, οι Ιλλυριοί κι’ οι Θράκες.

Επίσης και στη Μικρά Ασία υπήρχαν πελασγικά φύλα – οι Μυσοί, οι Λύδοι κ.α. Κείνο, όμως, που εντυπωσίασε τον καθηγητή Μαρινάτο είναι οι περίφημες σπηλιές (καγιάδες), που είναι σκαλισμένες βαθιά στο μαλακό βράχο του φρουρίου με πρωτόγονα νεολιθικά εργαλεία, όπως ήταν σφυριά και κοπίδια από πυρίτη λίθο. Οι σπηλιές αυτές είναι πρωτόγονες κατοικίες, με κολόνες πέτρινες στο εσωτερικό τους, που είναι κι΄ αυτές λαξευτές και πρόσθετες, με σκαλιστές εσοχές και βαθουλώματα σαν ράφια, όπου τοποθετούσαν οι Πελασγοί τους λύχνους κι΄ άλλα σκεύη, βρέθηκαν όστρακα αγγείων στις ανασκαφές. Οι σπηλιές αυτές, που είναι πολυάριθμες κι΄ όλες στη μεσημβρινή πλαγιά του λόφου, για να μη μπαίνει μέσα το Θρακιώτικο ξεροβόρι που θερίζει και πιρουνιάζει τα κορμιά, καθαρίστηκαν καλά και θα τις επισκέπτονται σύντομα Έλληνες και ξένοι, για να θαυμάζουν την υπομονετική και σκληρή δουλειά χιλιάδων ανθρώπων, που έζησαν εκεί τα πανάρχαια χρόνια, στη συμβολή των ποταμών Ερυθρού και Έβρου, αποζώντας απ’ το κυνήγι και το ψάρεμα. Είναι περίφημα μέχρι σήμερα τα γλυκά ποταμίσια ψάρια, οι κυπρίνοι (σαζάνια) κι’ οι γουλιανοί (γιαγίνια). Δε λείπουν ακόμα τα λαβράκια, τα χέλια, τα μύδια, οι θρήσσες κι’ οι περίφημες μουρούνες του Έβρου, που βγάζουν το μαύρο χαβιάρι. Εφέτος ζυγίστηκε μπροστά στα μάτια μου ένας τεράστιος γουλιανός του Έβρου 34 κιλών.

Υπόσκαφα σπήλαια στο λόφο του Κάστρου στο Διδυμότειχο.

Τέτοιες σπηλιές μονάχα στην Ισπανία και στα Μάταλα της Κρήτης έχουν βρεθεί. Άκουσα ότι σε μια σπηλιά βρέθηκε και μια επιγραφή σε ακατάληπτη γραφή, σαν κινεζική. Λένε ακόμα πως βρέθηκε στις ανασκαφές κι’ ένας θρόνος άρχοντα ή βασιλιά των Πελασγών. Βρέθηκε επίσης κι ένας θολωτός τάφος και θεμέλια οικίας κοντά στο παλιό Γυμνάσιο.

Όλα αυτά δεν είμαστε μεις οι αρμόδιοι και δεν επιτρέπεται να τα σχολιάσουμε και να τα χρονολογήσουμε. Αυτή είναι δουλειά άλλων. Εμείς όμως σαν ντόπιοι, που γεννηθήκαμε εκεί, κι’ από παιδιά περιπλανηθήκαμε κι’ ονειρευτήκαμε μεσ’ τις σπηλιές, στους πύργους και στα τείχη, κοιμισμένες βασιλοπούλες και μαρμαρωμένα βασιλόπουλα, θα διηγηθούμε μερικά πράγματα, που ίσως φανούν παράξενα, θρυλικά κι’ απίστευτα, που δεν αποκλείεται όμως μια μέρα ν’ αποδειχτούν αληθινά.

Ο πύργος Πεντάζωνο, μοναδικό απομεονάρι της παραποτάμιας οχύρωσης του Κάστρου του Διδυμοτείχου.

Όταν ήμουν μικρό παιδί, έβλεπα συχνά στα όνειρά μου πάντα την ίδια εικόνα, νάρχεται και να ξανάρχεται στον ύπνο μου. Έβλεπα σεβάσμιους γέροντες με λευκούς αρχαϊκούς χιτώνες κι άσπρα μεγάλα γένια μέσα στις σπηλιές του Καλέ, να διδάσκουν εμάς τους νεότερους. Επίσης έβλεπα στον ύπνο μου, πως τάχα έμπαινα σε μια σπηλιά γεμάτη σταλαχτίτες, κοντά στο Πεντάζωνο δίπλα στην Αγία Μαρίνα, κι αντίκριζα ένα εσωτερικό ναό με βυζαντινές τοιχογραφίες και ψηφιδωτά. Άκουσα αργότερα απ’ τον αδελφό μου, πολλές φορές, πως όταν ήταν παιδί μπήκε μαζί με άλλους φίλους του στην ίδια τούτη σπηλιά, και χωρίς να προχωρήσουν πολύ βαθιά, γιατί ήταν σκοτάδι και φοβούνταν, είδαν μια βυζαντινή εικόνα σκαλισμένη και ζωγραφισμένη με χρώματα πάνω στο βράχο. Επίσης πως μιάν άλλη μέρα μπήκαν σε μιάν άλλη τρύπα του φρουρίου, ψηλά στην Αγία Αικατερίνη με σπαρματσέτα, και βρέθηκαν ξαφνικά στις λεγόμενες σαράντα κάμαρες, έτσι λέγονται, πούναι θάλαμοι σκαλισμένοι στο βάθος μέσα στο βράχο του κάστρου με ανοίγματα, σαν πόρτες, ένα σε κάθε τοίχο. Περιπλανήθηκαν αρκετά με το φως των κεριών μέσ’ το λαβύρινθο τούτο, ώσπου τρομοκρατήθηκαν και θέλησαν να βγουν στην επιφάνεια. Αυτό όμως στάθηκε πολύ δύσκολο και κόντεψαν να χαθούν στα βάθη της γης. Μάλλον από τύχη και διαίσθηση κατόρθωσαν κάποτε να βρουν το δρόμο της εξόδου.

Άλλοι, παλαιότεροι, έλεγαν πως μπήκαν βαθύτερα μεσ’ στις σαράντα κάμαρες, και βγήκαν κάτω στην πόλη, κοντά στο τζαμί. Άλλοι λένε ότι βρήκαν μια πέτρινη κάσα σκαλιστή σε μιάν απ’ τις κάμαρες, αλλά δεν την άνοιξαν από φόβο και από πρόληψη.

Αυτά κι άλλα πολλά γίνονται και λέγονται στην όμορφη και ιστορική πόλη του Διδυμοτείχου, που καθώς φαίνεται πολύ σύντομα θα γίνει μαζί με τη Σαντορίνη (την υποτιθέμενη Ατλαντίδα) το επίκεντρο του αρχαιολογικού και περιηγητικού ενδιαφέροντος, σαν ένα από τα σπουδαιότερα κέντρα του Πελασγικού νεολιθικού πολιτισμού. Και μια ακόμα ενδιαφέρουσα πληροφορία. Κοντά στο Κουφόβουνο, ένα χωριό του Διδυμοτείχου, υπάρχει ένα μεγάλο και απέραντο σπήλαιο, γεμάτο σταλαχτίτες, εφάμιλλο ίσως με το σπήλαιο των Ιωαννίνων, που περιμένει το κρατικό ενδιαφέρον και την κρατική στοργή για να αξιοποιηθεί, καθώς του αξίζει.

Copyright © 2016 https://kastropolites.com/. All Rights Reserved