ΕΝ ΔΙΔΥΜΟΤΕΙΧΩ . . . ΕΝΘΥΜΙΟΝ 1921

Facebooktwitter

ΜΙΑ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ ΑΠΟ ΤΟ ΔΙΔΥΜΟΤΕΙΧΟ ΠΡΙΝ ΕΝΑΝ ΑΙΩΝΑ, ΜΠΡΟΣΤΑ ΑΠΟ ΤΟ ΠΑΛΑΙΟ ΤΕΜΕΝΟΣ ΤΗΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΠΛΑΤΕΙΑΣ ΜΕ ΣΤΡΑΤΙΩΤΕΣ ΛΙΓΟ ΠΡΙΝ ΤΑ ΔΕΥΤΕΡΑ “ΕΛΕΥΘΕΡΑ” ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΑ ΚΑΙ ΑΚΟΜΑ ΑΛΛΕΣ ΤΗΣ ΙΔΙΑΣ ΕΠΟΧΗΣ.

Κείμενο: Ευάγγελος Σ. Σοβαράς (Καστροπολίτης)

Αρχικά οφείλω να ευχαριστήσω θερμά τον σεβαστό κ. Γεώργιο Βασιλειάδη από την Ξάνθη, που μου εμπιστεύθηκε τις φωτογραφίες από το προσωπικό αρχείο του πατέρα του, Δημήτρη.

ΠΟΙΟΣ ΗΤΑΝ Ο ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗΣ;

Ο Δημήτριος Βασιλειάδης καταγόταν από παλαιά Φαναριώτικη οικογένεια της Κωνσταντινούπολης. Ο πατέρας του ήταν διδάσκαλος στη Μεγάλη του Γένους Σχολή. Όταν φύγανε από την Πόλη, η οικογένειά του εγκαταστάθηκε στην Ξάνθη και ο ίδιος ασχολήθηκε με το καπνεμπόριο.

Οι γονείς του Δ.Βασιλειάδη από την Κωνσταντινούπολη

Κατά τη βουλγαρική κατοχή της Θράκης (1916-1919) συνελήφθη και κρατήθηκε ως όμηρος των Βουλγάρων μέχρι το 1920. Τότε εξαναγκάστηκε να εργαστεί στα Τάγματα Εργασίας των Βουλγάρων («Ντουρντουβάκια»), αντίστοιχες μονάδες με τα «Αμελέ Ταμπουρού» των Τούρκων στη Μικρά Ασία.

Η λέξη «ντουρντουβάκι» αποτελεί ελληνοποιημένη παραφθορά της βουλγαρικής λέξης «τρούντοβι βόιτσκι» (τάγματα εργασίας) ή του «τρούντοβ βόινικ» (φαντάρος αγγαρείας) και χρησιμοποιείται ακόμη και σήμερα στην Ανατολική Μακεδονία και Θράκη, πάντα υποτιμητικά π.χ. «τον πήραν ντουρντουβάκι…» ή «έκανε ό,τι του λέγανε σαν ντουρντουβάκι».

Ο Δ.Βασιλειάδης (όρθιος αριστερά) ως όμηρος των Βουλγάρων.

Μετά την απελευθέρωση της Θράκης, ο Δημήτριος Βασιλειάδης κλήθηκε στον Ελληνικό στρατό και υπηρέτησε σχεδόν επί δύο χρόνια στο Διδυμότειχο (1921 – 1923), με το βαθμό του έφεδρου Λοχία Πεζικού.

 

 

 

Η ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ ΤΟΥ ΕΝΟΣ ΑΙΩΝΑ ΠΡΙΝ !

Από το φωτογραφικό υλικό που διέσωσε ο γιος του, ξεχωρίζει μία φωτογραφία στην οποία απεικονίζεται μία ομάδα στρατιωτών έμπροσθεν του τεμένους Βαγιαζήτ στο Διδυμότειχο. Πάνω από τα κεφάλια των εικονιζομένων κατά την τακτική της εποχής, έχουν τεθεί αριθμοί ώστε στο πίσω μέρος να αναγραφούν τα στοιχεία του καθενός. Έτσι στο πίσω μέρος της φωτογραφίας μπορούμε να διαβάσουμε τα παρακάτω στοιχεία:

  1. ……… (δυσανάγνωστος)
  2. Βασιλειάδης Δημήτριος, Ξάνθη
  3. Αβερόπουλος Πέτρος, Ξάνθη
  4. Δούμας Απόστολος, Σουφλί
  5. Γκανούτσος Παναγιώτης, Κοζάνη
  6. Μαρδάνης Θωμάς, Θεσσαλία
  7. Τσασαδόπουλος Ελευθέριος, Αρκαδιούπολη
  8. Σανιδόπουλος Γεώργιος, ……….
  9. Θεοδωρίδης Γεώργιος, Τυρολόη
  10. Κασδαγλής Βασίλειος, Βύσσα
  11. Τσίφης Πέτρος, Πορόϊα
  12. Βαρβιτσιώτης Αντώνιος, Βέροια

Εν Διδυμοτείχω τη 12 Δεκεμβρίου 1921

Ενθύμιον μετά των συναδέλφων του

7ου Λόχου

Δ.Βασιλειάδης

Λοχίας ΠΖ

Πίσω όψη της φωτογραφίας

Παρατηρώντας την εικόνα, δεν έχουμε αμφιβολία όσον αφορά στο χώρο που ελήφθη. Πρόκειται για την κεντρική είσοδο του ιστορικού τεμένους Βαγιαζήτ στην κεντρική πλατεία του Διδυμοτείχου. Είναι χαρακτηριστικό το σχήμα στο υπέρθυρο και παρότι υπάρχουν και άλλοι είσοδοι στο κτήριο, καμμιά δεν μοιάζει με άλλη είσοδο.

Επιπλέον η φαρδιά σκάλα όπου στέκονται οι στρατιώτες, προσδιορίζει την κεντρική είσοδο του παλαιού τεμένους όπως ήταν διαμορφωμένη εκείνη την εποχή.

Η κεντρική είσοδος του τεμένους Βαγιαζήτ με το χαρακτηριστικό υπέρθυρο.

Στο κέντρο της φωτογραφίας είναι συνήθως ο ανώτερος της παράταξης ή το τιμώμενο πρόσωπο. Πιθανόν επρόκειτο για στέλεχος (Υπαξιωματικό) του Γαλλικού στρατού, αν κρίνουμε από τη στολή που φέρει. Το γεγονός δεν είναι παράξενο, καθόσον η περιοχή κατελήφθη αρχικά από τα Γαλλικά συμμαχικά στρατεύματα και κάποιο τμήμα τους παρέμεινε και μετά την κατάληψη από τον Ελληνικό στρατό (1920).

Η αρίθμηση των προσώπων φαίνεται να ακολουθεί την ιεραρχική κλίμακα, καθώς δεύτερος στη λίστα ακολουθεί ο Λοχίας Βασιλειάδης και έπονται οι άλλοι που πλαισιώνουν το κεντρικό πρόσωπο.

Βασίλειος Κασδαγλής από τη Βύσσα.

Εξετάζοντας την αναγραφόμενη καταγωγή των στρατιωτών, διαπιστώνουμε ότι στη συντριπτική τους πλειοψηφία, κατάγεται από τη Θράκη και τη Μακεδονία, έχουμε έναν Θεσσαλό και δύο στρατιώτες από τις άρτι απελευθερωθείσες πόλεις της Ανατολικής Θράκης, Αρκαδιούπολη (σημ. Λουλέμπουργκάζ) και Τυρολόη (σημ. Τσόρλου).

Στους Θράκες έχουμε δύο στρατιώτες από τον Έβρο, έναν από τη Βύσσα (Κασδαγλής Β.) και έναν από το Σουφλί (Δούμας Α.).

Το παραπάνω δείγμα μας οδηγεί στο πιθανό συμπέρασμα ότι οι Μονάδες που είχαν ταχθεί στη γραμμή του Έβρου, συγκροτήθηκαν από  σημαντικό αριθμό οπλιτών κυρίως από την περιοχή και γενικότερα από τη Βόρειο Ελλάδα.

ΣΤΡΑΤΟΠΕΔΟ ΣΤΗΝ ΑΥΛΗ ΤΟΥ ΤΕΜΕΝΟΥΣ !

Σε ποια Μονάδα υπηρετούσαν οι εικονιζόμενοι;

Δεν υπάρχει αμφιβολία, καθώς αναγράφεται ξεκάθαρα:

«Ενθύμιον μετά των συναδέλφων του 7ου Λόχου».

Απόστολος Δούμας από το Σουφλί.

Πρόκειται για τον 7ο Λόχο Πεζικού του Συντάγματος (Διδυμοτείχου), ο οποίος ενδεχομένως επάνδρωνε ή φρουρούσε το Επιτελείο της Διοίκησης του Στρατιωτικού Τομέα (επιπέδου Συντάγματος) και είχε έδρα του το Διδυμότειχο.

Μάλιστα το Διοικητήριο του «Στρατιωτικού Τομέα» ήταν πλησίον του τεμένους Βαγιαζήτ, σχεδόν θα λέγαμε ήταν στην ίδια αυλή!

Η Διοίκηση (Επιτελείο) του Στρατιωτικού Τομέας, είχε εγκατασταθεί σε ένα μεγάλο κτίριο, σε σχήμα κάτοψης «Έψιλον» (Ε), το οποίο ακολουθούσε τις βασικές αρχές του νεοκλασικισμού.

Βρισκόταν ακριβώς στα Νοτιοδυτικά του τεμένους Βαγιαζήτ, στο χώρο όπου σήμερα διεξάγεται η εβδομαδιαία λαϊκή αγορά της πόλης. Είχε ανεγερθεί στη θέση παλαιότερου κτίσματος στα τέλη του 19ου αιώνα ως «Ανώτατη Οθωμανική Σχολή Ιππικού», ενώ δίπλα του υπήρχαν στάβλοι για τα άλογα καθώς και αποθήκη πυρομαχικών.

Από την απελευθέρωση (Μάιος 1920) χρησιμοποιήθηκε από τον Ελληνικό Στρατό ως Σταθμός Διοικήσεως του Στρατιωτικού Τομέα, που το 1925 ονομάστηκε σε Σύνταγμα Προκαλύψεως και μετέπειτα σε Συνοριακός Τομέας Έβρου (πάντα επιπέδου Συντάγματος), ενδεχομένος σε άλλη θέση της πόλης.

Το Διοικητήριο του Στρατιωτικού Τομέα πλησίον του τεμένους.

Το υπόψη κτίριο ακολούθως στέγασε τις υπηρεσίες του Δήμου Διδυμοτείχου, αλλά και τη Δημοτική Λέσχη Διδυμοτείχου, την οποία περιγράφει γλαφυρά ο αείμνηστος Στρατής Τσιρταβής, ως χώρο συναθροίσεων και διασκεδάσεως για τους κατοίκους της πόληςμ την περίοδο του Μεσοπολέμου.

Το Διοικητήριο του Στρατιωτικού Τομέα σε φωτογραφία της εποχής

Το κτίριο υπέστη σημαντικές καταστροφές το Δεκέμβριο του 1932 από πυρκαγιά που ξέσπασε σε τμήμα του υπογείου του, που χρησίμευε ως πλυντήριο. Κατεδαφίστηκε τελικά κατά την γερμανική Κατοχή, ως επικίνδυνο για κατάρρευση.

ΕΝ ΔΙΔΥΜΟΤΕΙΧΩ . . .

Η ημερομηνία «12 Δεκεμβρίου 1921» μας μεταφέρει σε μια βαίνουσα Χριστουγεννιάτικη ατμόσφαιρα, εν μέσω των πολεμικών εξελίξεων και της εκστρατείας βεβαίως, αλλά και υπό την προϋπόθεση ότι τότε το Διδυμότειχο ΔΕΝ ήταν συνοριακή πόλη, δίνοντας την ευκαιρία σε πολίτες και οπλίτες να γιορτάσουν τις Άγιες Ημέρες. Ψάχνοντας το ημερολόγιο εκείνης της χρονιάς βλέπουμε πως η 12η Δεκεμβρίου ήταν ημέρα Δευτέρα, άρα όχι αργία!

Οι στρατιώτες λοιπόν που μάλλον υπηρετούσαν στο Διοικητήριο, δίπλα από την κεντρική πλατεία, συγκεντρώθηκαν ανήμερα της γιορτής του Αγίου Σπυρίδωνα και φωτογραφήθηκαν σε ένα σημείο εξαιρετικά αναγνωρίσιμο, μέχρι και σήμερα. Πλαισίωσαν λοιπόν το Γάλλο φίλο τους που πιθανόν υπηρετούσε μαζί τους ή τον αποχαιρετούσαν αν αποχωρούσε από την περιοχή. Ακολούθως έστειλαν τη φωτογραφία στις οικογένειές τους, ως ΕΝΘΥΜΙΟΝ μαζί με ευχές για τα Χριστούγεννα και το Νέο Έτος που ερχόταν.

Έτσι μπορούμε να τους φανταστούμε, να κυκλοφορούν στην πλατεία, να κάθονται στα καφενεία για έναν καφέ, να περιηγούνται στην ιστορική Καστροπολιτεία, να συνομιλούν και να ανταλλάξουν απόψεις μεταξύ τους και με τους ντόπιους, να προετοιμάζονται για εκείνα τα δεύτερα «Ελεύθερα Χριστούγεννα». Ακόμα ακόμα να σκέφτονται και να προγραμματίζουν κάποια άδεια κοντά στους οικείους τους (εάν αυτό ήταν εφικτό!).

Μετά από έναν αιώνα αυτή τη φωτογραφία έφτασε σε μας, να πιστοποιεί το πέρασμά τους από αυτόν τον τόπο, αλλά και να μας δίνει την εικόνα εκείνης της εποχής. Επιπλέον είναι μια φωτογραφία με ιδιαίτερο συμβολισμό, καθώς οι Έλληνες στρατιώτες πατούν στις σκάλες του παλαιού οθωμανικού τεμένους, σηματοδοτώντας το τέλος της Οθωμανικής περιόδου που εδώ διήρκεσε πάνω από πεντέμισι αιώνες.

ΣΤΟ ΔΙΔΥΜΟΤΕΙΧΟ ΠΡΙΝ ΕΝΑΝ ΑΙΩΝΑ !

Διδυμότειχο,1921. Ο Δημήτριος Βασιλειάδης με πιστόλι , 

Εξίσου σημαντικές είναι και οι επόμενες φωτογραφίες του κ.Βασιλειάδη, όπου στην μία απεικονίζεται να κρατά πιστόλι (πιθανόν τύπου «Ρούμπυ» γαλλικό ή ισπανικό μοντέλο) με την υποσημείωση «Διδυμότειχο, 1921».

Ενδεχομένως πρόκειται για καλοκαίρι καθώς ο εικονιζόμενος φέρει θερινή στολή. Η φωτογραφία εκτιμάται πως έχει ληφθεί στον αύλιο χώρο του Διοικητηρίου του Στρατιωτικού Τομέα, αν λάβουμε υπόψη τη βαριά σιδερένια πόρτα που φαίνεται πίσω του και ίσως έκλεινε την αποθήκη πυρομαχικών, όπως αναφέρεται παραπάνω πως διέθετε η Διοίκηση.

Διδυμότειχο, 18 Μαρτίου 1923.

Άλλη μία μεταγενέστερη φωτογραφία, ελήφθη στο Διδυμότειχο στις 18 Μαρτίου 1923, παρουσιάζει τον Δ.Βασιλειάδη καθιστό στο κέντρο μαζί με συναδέλφους του μπροστά από ένα δέντρο.

Αν κρίνουμε από το κτίσμα στο φόντο, και αυτή η φωτογραφία έχει ληφθεί πάλι στο τέμενος Βαγιαζήτ, καθώς διακρίνεται ο τοίχος του κτιρίου και ενδεχομένως η πλευρά λήψης είναι η δυτική του τεμένους που ήταν εγγύτερη στο Στρατιωτικό Διοικητήριο. Επίσης το ότι ο κ.Βασιλειάδης κάθεται σε πτυσσόμενη καρέκλα στρατιωτικού τύπου, γεγονός που πιθανόν δείχνει πως είναι ο ανώτερος ή ο αρχαιότερος των υπολοίπων. Αξίζει περαιτέρω έρευνας σχετικά και με τις διαφορετικές στολές που φέρουν οι εικονιζόμενοι.

Ο Δημήτριος Βασιλειάδης κατά τη θητεία του στο Διδυμότειχο (1921-1923)

Λαμβάνοντας υπόψη και τα δεδομένα της εποχής, τότε που η φωτογραφικές μηχανές ήταν σπάνιες και η μεταφορά τους δύσκολη, καθώς και τα σημεία που είναι εμφανή, μας οδηγούν στο συμπέρασμα πως και οι τρεις φωτογραφίες από τα πρώτα “ελεύθερα” χρόνια του Διδυμοτείχου, έχουν ληφθεί στην κεντρική πλατεία του Διδυμοτείχου, πλησίον του ιστορικού τεμένους Βαγιαζήτ και του τότε Διοικητηρίου του Συντάγματος (Στρατιωτικού Τομέα).

Ελπίζω η παρούσα ανάλυση να διαφώτισε κάποιες πτυχές της ιστορίας του τόπου μας και να έδωσε χαρά στους απόγονους των τότε φρουρών της Καστροπολιτείας του Διδυμοτείχου.

Διατελώ μετά τιμής και πλήρους ετοιμότητος

Ε.Σ.

 

Πρώτη δημοσίευση: 23 Δεκεμβρίου 2017

Συμπλήρωση στοιχείων: 11 Δεκεμβρίου 2021

ΠΗΓΕΣ:

– Αθανάσιος Γουρίδης, «Διδυμότειχο , μια άγνωστη πρωτεύουσα», Κομοτηνή 2006

-Σοφία Αυγέρη «Ντουρντουβάκια: Έλληνες σε βουλγαρικά τάγματα εργασίας», Αθήνα 2012

– Στρατιωτικός Κανονισμός 900-21, «Η Ιστορία του Πεζικού», 2014, ΓΕΣ/ΔΠΖ

– Προσωπικές περιγραφές κ.Γεωργίου Βασιλειάδη

Facebooktwitter
Facebooktwitter

Copyright © 2016 http://kastropolites.com/. All Rights Reserved

Facebooktwitter