ΙΣΤΟΡΙΑ & ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΘΡΑΚΗΣ

Απόσπασμα Εισήγησης «ΙΣΤΟΡΙΑ & ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΘΡΑΚΗΣ» του Χρήστου Μιχαλόπουλου Προέδρου Δικαστικών Επιμελητών Εφετείου Θράκης, στην εκδήλωση «ΑΡΧΑΙΑ ΘΡΑΚΗ: ΜΕΤΑΙΧΜΙΟ ΜΥΘΩΝ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΑΣ» που διοργάνωσε ο Ιστορικός και Πολιτιστικός Σύλλογος Διδυμοτείχου «ΚΑΣΤΡΟΠΟΛΙΤΕΣ – ΓΝΩΣΗ ΚΑΙ ΔΡΑΣΗ» στο Βυζαντινό Μουσείο Διδυμοτείχου, Κυριακή, 4 Φεβρουαρίου 2018

Κατά την αρχαιότητα, τα όρια της Θράκης ποτέ δεν ήσαν απολύτως προσδιορισμένα, και γενικά, η Θράκη υπήρξε το ακαθόριστο σύνολο χωρών και περιοχών βόρεια της αρχαίας Ελλάδος. Οριοθετώντας την λοιπόν, τοποθετούμε βόρεια τον Ίστρο ποταμό, ανατολικά τον Εύξεινο Πόντο, νότια το Αιγαίο Πέλαγος και δυτικά τον Αξιό ποταμό. Μετά την εκδίωξη των θρακικών φυλών από τους πρώτους μακεδόνες βασιλείς και τον αποικισμό της περιοχής εκείνης από τους νότιους Έλληνες, τα δυτικά όρια της Θράκης περιορίσθηκαν στον Στρυμόνα ποταμό. Αργότερα, κατά τον 4ο π.Χ. αιώνα, τα δυτικά σύνορά της μεταφέρθηκαν ακόμη ανατολικότερα, στο Νέστο ποταμό, ενώ κατά τους ρωμαϊκούς χρόνους η χώρα περιορίσθηκε νότια της οροσειράς του Αίμου. Γενικά, η Θράκη γεωγραφικώς αποτελούσε αναπόσπαστο μέρος της κυρίως Ελλάδος και από όλους τους συγγραφείς της αρχαιότητας καλείται «Βόρειος Ελλάς». Η θέση της δίπλα στα στενά που ενώνουν την Ευρώπη με την Ασία, οι μεγάλοι ποταμοί της Πηνειός, Αξιός, Στρυμόνας, Νέστος και Έβρος, οι μεγάλες θάλασσες του Ευξείνου Πόντου και του Αιγαίου Πελάγους, την ανέδειξε σε κέντρο διακίνησης, διασποράς και διάδοσης ανθρώπων, αγαθών, ιδεών και πολιτισμών, αλλά συγχρόνως την κατέστησε πεδίο πολεμικών συγκρούσεων και εχθρικών επιδρομών. Υπήρξε χώρα απέραντη, με πολλά, μικρά και μεγάλα, φύλα, η οποία δεν μπόρεσε ποτέ να ενωθεί πολιτικά ή στρατιωτικά.

Το ότι οι Θράκες, είναι ινδοευρωπαϊκής καταγωγής, όλοι ο ερευνητές το θεωρούν δεδομένο, από την άλλη όμως, τείνουν να δεχθούν ότι η «Ινδοευρωπαϊκή» είναι αποκλειστικά γλωσσική και όχι φυλετική ομοεθνία. Αυτό μου δίνει την ευκαιρία να κάνω μερικές σκέψεις. Στην ευρύτερη περιοχή του Αιγαίου Πελάγους, στην Κρήτη, τις Κυκλάδες, την Πελοπόννησο, τη Θεσσαλία, τις ακτές της Μικράς Ασίας, την Κύπρο, κατά την Εποχή του Χαλκού, δηλαδή από το 3000 περίπου έως το 1000 π.Χ., γεννήθηκαν και άνθησαν ελληνικοί πολιτισμοί. Αυτοί οι πολιτισμοί του Αιγαίου, λόγω του κοινού γεωγραφικού πλαισίου στο οποίο αναπτύχθηκαν, έχουν πολλά κοινά χαρακτηριστικά, αλλά και σημαντικές διαφορές εξαιτίας φυλετικών και χρονικών διαφοροποιήσεων. Συνεπώς, η κοιτίδα της πολιτιστικής ανάπτυξης εντοπίζεται στο Αιγαίο και οι κατά τόπους πληθυσμοί, οι λεγόμενοι Ιλλυριοί, Μακεδόνες, Θράκες, Σκύθες, Τρώες, Φρύγες, Κρήτες, κλπ., είναι περιφερειακοί πληθυσμοί που έχουν ως κέντρο και αφετηρία τους τον Αιγιακό Πολιτισμό. Αυτοί λοιπόν οι πληθυσμοί ήταν γηγενείς και σε χρόνους πολύ μακρινούς είχαν τις ίδιες ρίζες και κοινή ανθρωπολογική βάση. Η έκρηξη του ηφαιστείου της Θήρας, περίπου το 1500 π.Χ., υπήρξε η παρακμή και η πτώση αυτών των πολιτισμών του Αιγαίου. Από τότε αρχίζουν να συντελούνται οι όποιες διαφοροποιήσεις των Ελλήνων, των τόσο μακρινών μεταξύ τους αλλά και τόσο συγγενών πληθυσμών. Και αυτό συμβαίνει εξαιτίας της καθόδου βάρβαρων φυλών και ορδών από τον βορρά, όπως δέχονται οι περισσότεροι επιστήμονες; Βέβαια, οι αναστατώσεις και οι καταστροφές που συντελέσθηκαν στον ελλαδικό χώρο δικαιολογούν τούς τρεις σκοτεινούς αιώνες, δηλαδή από το 1100 έως το 800 π.Χ., αλλά πως δικαιολογείται η ξαφνική άνθιση του ελληνικού πολιτισμού την αρχαϊκή εποχή (800 – 500 π.Χ.); Από το χάος στα ομηρικά έπη και τη λυρική ποίηση; Ο αιγιακός λοιπόν πολιτισμός, που δεν αμφισβητείται πλέον από κανένα ότι ήταν ελληνικός, είναι αυτός που γονιμοποίησε τους περιφερειακούς εκείνους πληθυσμούς, ανάλογα βέβαια με τις χρονικές, τοπογραφικές γλωσσολογικές και κλιματολογικές συνθήκες που επικρατούσαν τότε, και όχι κάποιοι βόρειοι βάρβαροι επιδρομείς. Ο εκπολιτισμός και εξελληνισμός ήρθε από το Αιγαίο και όχι από τον μακρινό βορρά. Κατ’ επέκταση λοιπόν, και οι Θράκες, στο μέτρο που συμμετείχαν σε μία κοινή ελληνική παράδοση, πρέπει να θεωρηθούν μία ιθαγενής ελληνική φυλετική ομάδα που παρουσίασε μία ξεχωριστή αλλά και συγγενική πολιτιστική δημιουργία με τους πολιτισμούς του Αιγαίου. Και αυτό συνέβη περισσότερο με τον Μυκηναϊκό πολιτισμό, ο οποίος άνθισε στον αιγιακό χώρο και τη λεκάνη της Μεσογείου κατά την υστεροελλαδική ή μυκηναϊκή περίοδο, δηλαδή από το 1600 περίπου π.Χ. έως τα τέλη της Εποχής του Χαλκού, γύρω το 1100 π.Χ. Όλα τα αρχαιολογικά ευρήματα και οι επιστημονικές έρευνες δείχνουν πλέον ότι εκείνο το διάστημα υπήρξε η μεγάλη εποχή της διαμόρφωσης και της σταθεροποίησης των συσχετισμών ως αναφορά την κοσμογονία, τη μυθολογία και την θρησκεία στην θρακική διασπορά, δηλαδή νότια του Δούναβη, στη λεκάνη της Προποντίδας, στην βορειοδυτική Μικρά Ασία και σε μερικά νησιά του Αιγαίου. Οι οικισμοί, τα ιερά, οι θόλοι, οι τάφοι – κυψέλες, οι τοιχογραφίες, τα λατρευτικά σύμβολα και τα ταφικά έθιμα είναι μέρος των επιρροών που δέχθηκαν οι λαοί της Θράκης από τον ισχυρότερο Μυκηναϊκό πολιτισμό. Από τότε πιθανότατα ξεκινά και η διαμόρφωση της σχέσης μεταξύ Θρακών και Ελλήνων. Κατ’ αρχήν, οι αρχαίοι Θράκες θεωρούνταν από τους Έλληνες της νότιας Ελλάδας ως βάρβαροι. Τα θρακικά ήθη και έθιμα, πράγματι υπήρξαν βάρβαρα, αλλά η σφαγή της συζύγου στον τάφο του αποθανόντος ανδρός, η ελευθερία των παρθένων, η εξαγορά της νύμφης από τους γονείς της ο στιγματισμός του σώματος των ανδρών και των γυναικών, οι θυσίες σφαγίων και αλόγων στον τάφο του νεκρού, η ταφή όπλων και σκευών μαζί με το νεκρό, η ευθυμία και οι αγώνες κατά τις ταφές των νεκρών, κ.α., δεν ήσαν παλαιότερα και αυτά ελληνικά έθιμα; Μπορεί οι Θράκες να πήραν πολλά πολιτιστικά και πολιτισμικά στοιχεία από τους προϊστορικούς ελληνικούς πολιτισμούς, έδωσαν όμως ακόμη περισσότερα. Και αυτό διότι η επιμιξία και η επικοινωνία μεταξύ Θρακών και Ελλήνων υπήρξε συνεχής και αδιάλειπτος. Τα ήθη και τα έθιμα των Θρακών, οι θεοί και οι λατρείες τους, οι νεκρικές τελετές, η δίαιτα, κ.α., ήσαν τόσο κοινά με αυτά των Ελλήνων, ώστε αυτή η χώρα ποτέ δεν έχασε τον ελληνικό της χαρακτήρα. Οι δε Έλληνες θεωρούσαν ότι από τους Θράκες είχαν διδαχθεί την λατρεία των Μουσών, την αγάπη προς την ποίηση και τη μουσική, τη θρησκεία και την θεοσέβεια, τα ορφικά και καβείρια μυστήρια, την καλλιέργεια της γης, την οχύρωση των πόλεων, την πολεμική τέχνη, την ιατρική, την αγάπη για τον οίνο και την λατρεία του θεού του κρασιού Βάκχου, κ.α. Και πως μπορούσαν να συμβούν όλα αυτά εάν η καταγωγή Ελλήνων και Θρακών δεν ήταν η ίδια και εάν οι σχέσεις των Θρακών με τους ελληνικούς αιγιακούς πολιτισμούς δεν είχαν κοινό λίκνο; * * * Τα σημαντικότερα κεφάλαια της μακραίωνης ιστορίας της Θράκης υπήρξαν, οι σχέσεις της με τον μυκηναϊκό πολιτισμό, η διαμόρφωση και εξάπλωση των θρακικών φυλών, οι κοινές ρίζες Ελλήνων και Θρακών, η θέση της στην ελληνική μυθολογία, η ίδρυση των ελληνικών αποικιών, οι περσικές εκστρατείες στην Θράκη και την Ελλάδα, η δημιουργία του κράτους των Οδρυσών, ο εξελληνισμός των Θρακών, η διάδοση της ελληνικής γλώσσας, της θρησκείας, της τέχνης και πολλών εθίμων, η προσάρτηση της περιοχής στο κράτος του Φιλίππου και του Μεγάλου Αλεξάνδρου, το βασίλειο του Λυσίμαχου, η θρακική διασπορά και η κελτική εισβολή, οι βλέψεις των Ρωμαίων, η αντίσταση και η υποταγή της στην ρωμαϊκή αυτοκρατορία, οι πολλές επιδρομές βαρβάρων, και τέλος η ίδρυση της μεγάλης πρωτεύουσάς της Κωνσταντινούπολης και η μεταφορά του ρωμαϊκού κέντρου στη μεγάλη χώρα της Θράκης.

Το 46 μ.Χ., επί Κλαυδίου, όλη η Θράκη ενσωματώθηκε οριστικά στο ρωμαϊκό κορμό, τελευταία περιοχή απ’ όλο τον ελληνικό κόσμο, κηρύχθηκε δε τότε ρωμαϊκή επαρχία, κάτω από σκοτεινές συνθήκες, με πρωτεύουσα την Πέρινθο. Κατά τη μακραίωνη ρωμαϊκή κυριαρχία η θρακική χώρα διατηρείται σχεδόν αναλλοίωτη εθνολογικά, οι δε Θράκες κατά την περίοδο αυτή δεν μετέβαλαν τον βίο τους. Οι Ρωμαίοι αποδέχτηκαν την πολιτική οργάνωση των Ελλήνων και το ελληνικό σύστημα διοίκησης, άσκησαν δε την εξουσία τους αξιοποιώντας συστηματικά τον εντόπιο θρακικό πληθυσμό των νέων κτήσεών τους, ο οποίος πολιτισμικά ήταν ανώτερος από τους κατακτητές. Όπως οι θρακικές πόλεις της Προποντίδας και του Ευξείνου Πόντου, οι οποίες διατήρησαν το καθεστώς των ελευθέρων πόλεων. Η Θράκη χωρίσθηκε σε 50 διοικητικές περιφέρειες και με τον χρόνο συγχωνεύονται σε 14. Κατά τη ρωμαιοκρατία, ο ελληνισμός της Θράκης κατάφερε να διαφυλάξει την εθνική του ζωή και αυτονομία, ο δε εκλατινισμός που προσπάθησε να εφαρμόσει η Ρώμη στην αυτοκρατορία της, προσέκρουσε στα Βαλκάνια και στο εμπόδιο του ελληνισμού. Οι πόλεις ενισχύθηκαν δημογραφικά και από τη μετανάστευση ελληνικού ή εξελληνισμένου πληθυσμού. Ο πλήρης εξελληνισμός, καθώς και εκχριστιανισμός, της Θράκης συντελέσθηκε κατά τον 3ο μ.Χ. αιώνα.

Αφήστε ένα σχόλιο





Copyright © 2016 https://kastropolites.com/. All Rights Reserved