Η ΔΥΤΙΚΗ ΠΛΕΥΡΑ ΤΟΥ ΚΑΣΤΡΟΥ ΤΟΥ ΔΙΔΥΜΟΤΕΙΧΟΥ

Κείμενο : Δημητρίου Μανάκα. Συλλογή, αφηγήσεων, θρύλων, παραδόσεων και ιστορικών γεγονότων του Διδυμοτείχου.

Πηγή : Θρακικά τόμος 37 Εν Αθήναις 1963

Φωτογραφία από περιοδικό Θρακικά, τόμος 17ος.

Όλος ο απότομος βράχος όστις ευρίσκεται δυτικώς του λόφου έλαβε την προσωνυμίαν Τζιρόμυλο και πολλοί αγνοούντες την προέλευσιν της προσωνυμίας υποθέτουν ότι αυτή προήλθεν εκ τίνος γεγονότος, ενώ απλώς ωνομάσθη από υδρόμυλον 6 θέσεων κινούμενου διά των υδάτων του παραρρέοντος Ερυθροποτάμου, όστις υδρόμυλος εξυπηρετήσας την πόλιν και τα περίχωρα μέχρι του 1920, ανήκε τότε εις Ιδιοκτήτην αγνώστου προελεύσεως Τζιρώνην, εξού και έλαβε το όνομα ο βράχος. Κατόπιν επωλήθη ο μύλος εις Αυστριακόν Άης ονομαζόμενου, το δε 1920 κατεστράφη ολοτελώς καθ’ ότι και η εξυπηρέτησις του κοινού ήρχισε να γίνηται δι’ ατμοκινήτων μύλων.

Πίνακας του Γάλλου ζωγράφου A. Desarnod (1829). Στο βάθος διακρίνεται ο υδρόμυλος.

Ο ανωτέρω βράχος δεν ήτο όπως είναι σήμερον. Ήτο υψηλός κατακόρυφος και επιβλητικός. Το πλείστον αυτού εκρήμνισαν λατόμοι ίνα χρησιμοποιήσουν την πέτραν αυτού δι’ οδοποιίαν και παρασκευήν άσβεστου. Είχε τότε παράδοξα σπήλαια και ρωγμάς σχηματισθείσας εκ διαβρώσεων. Και τώρα υπάρχουν τοιαύται αίθουσαι σταλακτιτών και σταλαγμιτών. Τα παράδοξα, αυτά σπήλαια έδωσαν αφορμήν εις την αχαλίνωτον λαϊκήν φαντασίαν να πλέξη μυρίας όσας υποθέσεις, ιστορίας, θρύλους, μύθους κλπ.

Το Κάστρο του Διδυμοτείχου και ο ερυθροπόταμος.

Πέραν του μύλου εξετείνετο μία πεδιάς αρκετών στρεμμάτων περιρρεομένη υπό του ποταμού εν είδει νησίδος ως και υπό των κατοίκων εκαλείτο αδάς = νησί. Επί του παρόντος ολίγαι μόνον λεύκαι θάλλουν είς τας όχθας του ποταμού, τας οποίας εδημιούργησεν η φιλότιμος προσπάθεια δασικών υπαλλήλων, και ή έκτασις αυτή καλλιεργείται ελάχιστα αποδίδουσα. Άλλοτε όμως η νησίς αυτή ήτο ό μοναδικός τόπος εξοχικού γραφικού τοπίου συσκίου εκ πανυψήλων ιτεών και αγριολευκών. Είς την δροσεράν αυτήν θέσιν εξέδραμον τα Σχολεία Διδυμοτείχου πάσης εθνικότητος και Αδριανοπόλεως ομοίως. Πολλαί οικογένειαι, διέμενον καθ’ όλην την ημέραν του θέρους. Ήλθον οι πόλεμοι απεψιλώθη το έδαφος, κατεστράφη ο μύλος, εξέλιπε το άλσος και έμεινε ξηρά μη παρέχουσα η θέσις αύτη ευχαρίστησιν είς τούς κατοίκους. Ίσως ποτέ μία φιλότιμος και εντονωτέρα προσπάθεια των τοπικών αρχών μεταβάλη την νησίδα αυτήν είς τόπον αναψυχής.

Η είσοδος του σπηλαίου της Ακροπόλεως (Καγιάλι) στις υπώρειες του λόφου του Κάστρου.

Επανερχόμενος εις τον βράχον του οχυρού λόφου κάμνομεν λόγον περί ενός άλλου θρύλου της λαϊκής φαντασίας. Μία οπή ευμεγέθης εν σχήματι σήραγγος, σχηματισθείσα εκ διαβρώσεων, εις το άνω άκρον του βράχου και οδεύουσα έκ των κάτω προς τα άνω, μήκους ολίγων μέτρων, κατέληγεν πρώτον εις ανοικτόν μέρος και κατόπιν εις αβαθές σπήλαιον. Επί του άνω μέρους — της οροφής — της σήραγγος εσχηματίσθησαν ολίγαι εξοχαί έχουσαι σχήμα μεγάλων κυνοδόντων. Το φαινόμενο τούτο παρατηρείται και είς άλλα σημεία του βράχου καθ’ ότι ούτος είναι υδατογενές πέτρωμα και το πάλαι εξετείνετο ή θάλασσα μέχρι του βράχου αυτού και επέκεινα, ως μαρτυρούν κογχύλια ευρισκόμενα απολιθωμένα εντός των τεμαχίων αυτού. Η οπή αύτη εκ του σχήματος των κυνοδόντων ωνομάσθη σκυλοδόντι και ούτως έδημιουργήθησαν παντοίαι ιστορίαι και εκδοχαί πέριξ των σκυλόδοντων τούτων της σήραγγος μη υπαρχούσης σήμερον καθ’ ότι η αξίνη και ο μοχλός και εκρηκτικαί ύλαι του λατόμου εξηφάνισαν. Περί της οπής ταύτης του σκυλόδοντος ή Σκουλόδοντος, όπως απεκαλείτο υπό των κατοίκων, έγραψε πολλά ό Πανοσιολογιότατος Αρχιμανδρίτης καθηγητής κ. Ν. Βαφείδης περιγραφικώτατα ως και περί των μύθων και θρύλων του.

Η Σπηλαιολογική Ομάδα Σ.Χ.Ο. Καβάλας το 2015 κατόπιν πρόσκλησης από τον Σύλλογο Καστροπολίτες εξερεύνησε τα σπήλαια Καγιάλι και Βούβα, φωτο από το Καγιάλι.

Όσα έγραψεν εστηρίχθησαν επί ομολογιών κατοίκων γερόντων αφελών δυναμένων να δώσωσι πληροφορίας φανταστικάς μεταδιδομένας από στόματος εις στόμα. Π.χ. Τα περί υπάρξεως υπογείου σήραγγος εχούσης αφετηρίαν το Σκυλοδόντι και φθανούσης μέχρι τού Σ α τ ρ ι β α ν ί ο υ (= αναβρυτήρος) παρά το μικρό τζαμί, απόστασις δηλονότι 800 και πλέον μέτρων, και εκείθεν εις Ορτάκιοϊ, ότι κατά την διαδρομήν της υπογείου αυτής σήραγγος υπάρχουν δώματα, θρόνοι, παλάτια, ουδείς όμως εκ των νυν επιζώντων επιβεβαιεί ταύτα άλλ’ ούτε και εγώ ό γραφών νυν γεννηθείς επί του φρουρίου και αναπτυχθείς εντός αυτού και, ως ήτο επόμενον, θα υπέπιπτε τοιούτον τι εις την αντίληψίν μου καθ’ ότι παιδιόθεν διηγέρθη το ενδιαφέρον μου περί τα ιστορικά και γενικώς τας αρχαιότητας τού τόπου μου. Εάν υπήρχε τοιαύτη σήραγξ επί του σκυλοδοντιού η υπόνομος, θα έπρεπε κατά την κρήμνισιν του βράχου υπό των λατόμων, να αποκαλυφθή και διάπλατα να ήνοιγε την είσοδον, ώστε να ήδυναμεθα να προχωρήσωμεν μέχρι τού σατριβανίου και να θαυμάσομεν κατά την διείσδυσιν τους θρόνους και τα παλάτια και να επροχωρούσαμεν μέχρι τέρματος, όπως αφελείς γέροντες αφηγήθησαν.

Τελευταίως ό Δήμαρχος Διδυμοτείχου κ. Σπυράκης απεπειράθη να ανακαλύψη την σήραγγα ταύτην, συνοδευόμενος και υπό τού Διδυμοτειχίτου δημοσιογράφου κ. Βραχιωλίδου και διαβεβαιοί ότι ανεκάλυψεν αυτην πράγματι, οδεύουσαν βαθέως και ότι κατά την διείσδυσιν συνήντησε θόλους λαξευτούς, κίονας, θρόνους, παλάτια και ότι βρίθει αύτη σταλακτιτών και σταλαγμιτών. Ακόμη, βεβαιοί, δεν εξηρευνήθη πλήρως.

Γράφοντες τα ανωτέρω ουδόλως έχομεν πρόθεσιν να διαψεύσωμεν τον κ. Βαφείδην δι’ οσα περί σκυλοδοντιού έγραψεν εις τον ΙΖ’ τόμον των «Θρακικών» σελ. 276 διότι είπομεν ότι ταύτα είναι αφηγήσεις κατοίκων. Ούτε αμφισβητώμεν τα υπό του κ. Δημάρχου αφηγούμενα και διατελώμεν εν αναμονή πλήρους εξερευνήσεως της σήραγγος. Ο κ. Βαφείδης, ως και εν προλόγω ελέχθη, είναι ο εκ των κυριωτέρων μετά ζήλου ερευνητών των αρχαιοτήτων Διδυμοτείχου και δεν υπάρχει σύγγραμμα, σχετικόν ειδικώς με την πόλιν αύτην και γενικώς με την Θράκην, να μη έχη γράψει μετά σαφηνείας εξακολουθών ακόμη ασχολούμενος με τα τοιαύτα. Ούτος, επαναλαμβάνω, δεν έγραψε μόνον εν τοις «Θρακικοίς» αλλά και άλλοις συγγράμμασι δούς αφορμήν εις εντόνους συζητήσεις και ερεύνας περί την όσον ένεστι αρτιωτέραν ιστορίαν του τόπου.

 

Copyright © 2016 https://kastropolites.com/. All Rights Reserved