ΒΙΟΣ ΑΓΙΟΥ ΙΩΑΝΝΟΥ ΤΟΥ ΝΕΟΥ ΕΚ ΔΙΔΥΜΟΤΕΙΧΟΥ

Δρος Σωτηρίου Ἰ. Μπαλατσούκα, Καθηγητοῦ Ἁγιολογίας

Ὁ ἅγιος Ἰωάννης τοῦ Διδυμοτείχου ἀνήκει στή μεγάλη ἐκείνη χορεία τῶν ἐν Χριστῷ ἐλαχίστων ἀδελφῶν, οἱ ὁποῖοι εἶναι ἄγνωστοι ὡς ἐπί τό πλεῖστον στούς ἀνθρώπους, ἀλλά πολύ γνωστοί στό Θεό. Ἔζησε κατά τήν περίοδο τῆς βασιλείας τοῦ αὐτοκράτορα Βασιλείου Β΄ τοῦ Βουλγαροκτόνου (976-1025 μ.Χ.) καί ἦταν γιός ἁπλῶν ἀγροτῶν τῆς περιοχῆς τοῦ Διδυμοτείχου, ταπεινῆς δηλαδή καταγωγῆς καί παιδείας.

Ερείπια παλαιοχριστιανικού ναού στην περιοχή του Αγίου Βλασίου (φωτο από το αρχείο του κ. Θανάση Γουρίδη).

Ὁ Ἰωάννης ἀπό νεαρή ἡλικία ἀσπάστηκε τόν μονήρη βίο καί ἔζησε ὡς ἐρημίτης στά βουνά τῆς Θράκης, κρυμμένος σέ λαγούμια, τά ὁποῖα ἄνοιγε μόνος του. Θά λέγαμε περιπλανώμενος καί προσευχόμενος. Ὁ Θεός, ὅμως, ἀποκάλυψε τόν ἀνεκτίμητο αὐτό θησαυρό τῆς ἀδιάλειπτης προσευχῆς καί ἄσκησης, ὁ ὁποῖος ἔγινε πρότυπο μίμησης τῆς μοναχικῆς καί ἐν γένει πνευματικῆς ζωῆς.
Κάποτε ὁ ἅγιος γνωρίσθηκε τυχαία μέ ἕναν ἄρχοντα πού εἶχε βγεῖ γιά κυνήγι στήν περιοχή πού ἀσκήτευε καί τόν ἔπεισε μέ πολύ δυσκολία νά ἱδρύσει μέ τήν ἀμέριστη οἰκονομική ἀρωγή του ἕνα μοναστήρι στήν περιοχή τοῦ Διδυμοτείχου. Πράγματι συγκέντρωσε τότε μία μικρή μοναχική κοινότητα στό νέο μοναστήρι, ὅπου καί τελείωσε τή ζωή του.
Οἱ κάτοικοι τοῦ Διδυμοτείχου, οἱ ὁποῖοι τιμοῦσαν τή μνήμη τοῦ ἁγίου Ἰωάννη ἔπεισαν τό Θεόδωρο Μετοχίτη, λόγιο τοῦ 14ου μ.Χ. αἰώνα καί ὁ ὁποῖος βρισκόταν ἐξόριστος στά μέρη τους τό 1330 μ.Χ., νά συνθέσει τό βίο τοῦ ἁγίου τους καί νά καταγράψει μερικά ἀπό τά θαύματά του. Ὁ βίος τοῦ ἁγίου σώζεται μόνο σέ ἕναν κώδικα τῆς Βιέννης καί ἐκδόθηκε ἀπό τόν H. Delehaye στα Acta Sanctorum, τόν ὁποῖο καί χρησιμοποιήσαμε γιά τή μετάφραση τοῦ βίου τοῦ ἁγίου. Εἶναι ἀνέκδοτο κείμενο καί αὐτό ἔχει ὕψιστη ἀξία τόσο γιά τό Διδυμότειχο, ὅσο καί γιά τίς ἁγιολογικές σπουδές. Στή συνέχεια παραθέτουμε μέ συντομία τό βίο καί τά θαύματα τοῦ συντοπίτη σας ἁγίου Ἰωάννη, σύμφωνα πάντα μέ τή μετάφραση πού κάναμε στό κείμενο τοῦ Θεοδώρου Μετοχίτη.
Ὁ συγγραφέας τοῦ βίου Θεόδωρος Μετοχίτης (1270-1331 μ.Χ.) ἦταν ἀνώτατος πολιτικός ἀξιωματοῦχος καί ἕνας ἀπό τούς σοφότερους ἀνθρωπιστές τῆς ἐποχῆς του, τοῦ ὁποίου τά ἔργα ἐντυπωσιάζουν. Ἡ πολιτική του σταδιοδρομία τελείωσε μέ τήν πτώση ἀπό τό θρόνο τοῦ αὐτοκράτορα Ἀνδρονίκου τοῦ Β΄, 23 Μαΐου 1328. Ἐξορίστηκε στή μονή τοῦ Διδυμοτείχου, γιατί, ὅπως φαίνεται ἐκ τῶν πραγμάτων, τό Διδυμότειχο κατά τήν τελευταία περίοδο τῆς Βυζαντινῆς Αὐτοκρατορίας ὑπῆρξε τόπος ἐξορίας, ἀλλά τελικά τό 1330 ἀποσύρθηκε ὁριστικά στή Μονή τῆς Χώρας ὅπου ἔγινε μοναχός καί πέθανε στίς 13 Μαρτίου 1331 μ.Χ.
Σ’ αὐτή τή μονή τοῦ Διδυμοτείχου πού προαναφέραμε συνδέθηκε ὁ Θεόδωρος μέ τούς μοναχούς της, ἀλλά καί ἄλλους μοναχούς πού μόναζαν σέ ἄλλες γύρω μονές πού συνέπασχαν μαζί του γιά τίς συμφορές του. Ἐκεῖνοι οἱ μοναχοί τόν παρακάλεσαν τότε νά συνθέσει τό βίο καί τά θαύματα τοῦ ἁγίου Ἰωάννη.
Τό ὄνομα τοῦ ἁγίου εἶναι Ἰωάννης ὁ νέος, ἀλλά αὐτό δέν σημαίνει πώς διαφέρει ἀπό τούς παλαιότερους ὁσίους στούς ἀσκητικούς του πόνους καί ἱδρῶτες. Ὁ ἅγιος δόξασε τήν οἰκογένεια καί τόν τόπο του μέ τό βίο, τήν πολιτεία καί τά θαύματά του. Κατά τό Θεόδωρο καί ἡ πατρίδα του ἦταν ἄσημη καί ἡ οἰκογένειά του ἦταν φτωχή ἀλλά καλλιεργημένη πνευματικά κατά Θεόν. Καί Πατρίδα καί γονείς, ὅμως, μοιάζουν σάν τό στρείδι πού ἀπ’ αὐτό βγαίνει τό πολύτιμο μαργαριτάρι πού ἀστράφτει καί λάμπει ἀπό ὀμορφιά.

Ο Όσιος Ιωάννης ο Νέος δια χειρός Δέσποινας Σαρσάκη.

Αὐτόν τόν πνευματικό πλοῦτο καί τήν εὐγένεια τῆς ψυχῆς τῆς οἰκογενείας του παρέλαβε ὁ ἅγιος ἀπό τήν παιδική του ἡλικία. Σέ μεγαλύτερη ἡλικία ἦταν ἐπιμελής στά ἱερά γράμματα, ἀκροατής τοῦ θείου λόγου καί τηρητής ἀκριβέστατος κι αὐτό τό βλέπουμε στήν ὑλοποίηση τῶν λόγων τοῦ Κυρίου «αὐτός πού ἀγαπᾶ πατέρα ἤ μητέρα περισσότερο ἀπό ἐμένα δέν εἶναι ἄξιος γιά μένα» (Ματθ. 10, 37). Ὁ ἅγιος σήκωσε τό σταυρό τοῦ Κυρίου, ἀκολούθησε τό δρόμο τοῦ Κυρίου χωρίς στιγμή νά λιγοψυχήσει καί παρά τή νεότητά του ἐνδύεται τό μοναχικό τρίβωνα.
Ὁ ὀρθόδοξος μοναχισμός στό πρόσωπο τοῦ ἁγίου Ἰωάννη ἀπόκτησε ἕναν πνευματικό παλαιστή. Παρά τή νεότητά του διακρινόταν γιά τή σύνεση, σωφροσύνη, σταθερή κρίση. Ἦταν ἕνας παιδαριογέρων! Ζοῦσε ἀπομακρυσμένος ἀπό κάθε ἀνθρώπινη ἐπικοινωνία, ἀπό ὅλα τά εἴδη τῆς τροφῆς, ἀπό κάθε ἀναγκαῖο σκέπασμα. Λέει ὁ βιογράφος του πώς ἀκολουθοῦσε τή γραμμή τοῦ Τιμίου Προδρόμου, τοῦ προφήτη Ἠλία. Ζοῦσε γιά τό Θεό καί μέ τό Θεό σέ σπήλαιο ἀπάτητο καί ἄβατο, ἀσκητής ἀπαράμιλλος. Ὁ δρόμος τόν ὁποῖον ἐδιάλεξε δέν ἦταν ἀκατόρθωτος, γιατί ἐκεῖνος διάλεξε τό ἀκατόρθωτο πού ἔκανε τρόπο ζωῆς.
Κανένας δέν γνώριζε τούς ἀσκητικούς του ἀγῶνες, γιατί κατά μιά ἔκφραση τοῦ Θεοδώρου οὔτε κι αὐτοί οἱ ἄγγελοι δέν ἤθελε νά τόν βλέπουν, ἀλλά μόνο ὁ Θεός. Καί ὁ Θεός τόν ἀποκάλυψε! Ὁ ἡγεμόνας θέλησε νά περιπλανηθεῖ σέ ἀκατοίκητη περιοχή γιά ἐξεύρεση θηραμάτων. Μπῆκε στό σπήλαιο τοῦ ὁσίου καί συνάντησε τόν ἄνθρωπο τοῦ Θεοῦ! Αὐτή ἡ συνάντηση δέν ἦταν τυχαῖα! Γιατί ὁ Θεός εἶχε τό σχέδιό Του. Αὐτός ὁ ἐρημίτης ἔπρεπε νά γίνει ὁδηγός πολλῶν!
Ὁ ἡγεμόνας σαγηνεύθηκε ἀπό τόν ἐρημίτη Ἰωάννη καί τοῦ ζητάει νά ἐπωφεληθεῖ τόσο ἐκεῖνος, ὅσο καί οἱ κάτοικοι τῆς περιοχῆς. Τόν παρακάλεσε νά ἐγκαταλείψει τήν κρύπτη καί νά κτίσει ἱερό μοναστήρι καί νά συγκεντρώσει κοντά του πολλούς συναθλητές, ἔχοντάς τον ἡγούμενο καί καθοδηγητή. Ὁ ἐρημίτης στήν ἀρχή δέν ἐπιθυμεῖ νά ἐγκαταλείψει τήν ἡσυχία του. Ὁ ἡγεμόνας ἐπιμένει! Ὁπότε ἀναγκάζεται νά ἐγκαταλείψει ὁ ἅγιος τό σκοτεινό σπήλαιο καί δραπετεύει σέ ἄγνωστο μέρος, ὥστε νά μήν τόν βρίσκει καί τόν ἐνοχλεῖ ὁ ἡγεμόνας.
Ὁ ἡγεμόνας δέν ἤξερε τί νά κάνει, ἀναζητώντάς τον παντοῦ, χωρίς νά τόν βρίσκει, καί εὑρισκόμενος σέ μεγάλη δυσκολία. Τότε κάποιος ἄλλος ἐρημίτης μοναχός συμπόνεσε τόν ἡγεμόνα καί τόν διαβεβαίωσε πώς, ἄν εἶναι ἀπό τό Θεό εὐλογημένο, θά τόν εὕρουν. Καί πράγματι βρῆκαν τόν ἅγιο πρός μεγάλην χαράν τοῦ ἡγεμόνα. Ἀμέσως μέ πολύ ζῆλο ἀνεγείρει τόν ἱερό ναό, ἐκπληρώνοντας τήν ὑπόσχεσή του στό Θεό καί στόν ἅγιο.
Τό ἱερό μοναστήρι, κόσμημα γιά τήν περιοχή τοῦ Διδυμοτείχου καί ἐργαστήριο ἁγιότητας ἐκεῖ, ὀργανώθηκε πολύ γρήγορα. Πολλοί ἐργάτες τῆς ἀρετῆς συναθροίσθηκαν καί ἀποτέλεσαν ἱερή ἀδελφότητα μέ ἡγούμενο, προστάτη καί καθοδηγητή τῆς ζωῆς τους τόν ἱερό Ἰωάννη. Ὁ Ἰωάννης ἦταν ἄνθρωπος τῆς μόνωσης καί τῆς ἡσυχίας, γι’ αὐτό μετά ἀπό λίγο διάστημα παρέδωσε τήν ἡγουμενία στόν πρεσβύτη ἐκεῖνο πού ἔγινε αἰτία νά τόν βρεῖ ὁ ἡγεμόνας, ὅπως ἀναφέραμε παραπάνω.
Ὁ Ἰωάννης μέσα στό κοινόβιο ἦταν ὁ κανόνας ὅλων τῶν ἀρετῶν καί ἡ ζωή του ὑπόδειγμα γιά τούς πατέρες. Τό ἱερό αὐτό μοναστήρι ἦταν ἡ αἴγλη τοῦ Διδυμοτείχου. Ἡ φήμη του διαδόθηκε παντοῦ καί ὁ ἡγεμόνας, χαίρων γιά τήν πνευματική προκοπή τῶν πατέρων καί τήν πνευματική βοήθεια πού πρόσφεραν στό λαό τοῦ Θεοῦ, συνέχεια τό χρηματοδοτοῦσε, ὥστε νά γίνει τό καλύτερο καί ὡραιότερο στήν περιοχή καί μάλιστα ὁ ναός ὡραιότερος ἀπό τόν πρῶτον.
Ὅ,τι ὅμως ἔχει ἀρχή, ἔχει καί τέλος. Καί ὁ Ἰωάννης ὡς θνητός, ἔπρεπε νά ἐκπληρώσει τό κοινό χρέος. Νά φύγει ἀπό αὐτόν τόν κόσμο καί νά προστεθεῖ στή χορεία ὅλων ἐκείνων πού ἀγάπησαν τόν Κύριο. Μάλιστα προεῖδε τήν κοίμησή του. Τό ἐξαγνισμένο σῶμα του ἐτάφη στό μοναστήρι του καί παρέμεινε σ’ αὐτό θησαυρός πολύτιμος, ἐνισχύοντας πολλούς ὥστε νά ἔχουν εὐλογημένη ζωή σέ κάθε ἀνάγκη πού προκύπτει, κατά τό βιογράφο του.
Ὁ ἅγιος, ὑπογραμμίζει ὁ Θεόδωρος Μετοχίτης ἀναδεικνύεται μεγάλος στά θαύματα καί τά σημεῖα, ἀναβλύζοντας ἀδαπάνητα εὐεργεσίες στούς ἀνθρώπους καί θά λέγαμε πώς τίποτα δέν ἦταν ἀνίατο ἀπό τόν ἅγιο. Ὁ Παντοδύναμος Θεός, πιστός στίς ἐπαγγελίες Του, δοξάζει πάντα ἐκείνους πού Τόν δοξάζουν μέ τή ζωή τους στή γῆ. Τά θαύματα τοῦ ἁγίου δηλώνουν τήν ἀρετή, τήν ἁγιότητά του, γιατί ὁ Ἰωάννης ζοῦσε πάντα σύμφωνα μέ τό θέλημα τοῦ Θεοῦ κι αὐτό στήν πράξη εἶναι ἀρετή καί ἁγιότητα.

Υπόσκαφα σπήλαια και ο πύργος της Βασιλοπούλας στο Κάστρο του Διδυμοτείχου.

Ὁ θαυμάσιος αὐτός ἐπίγειος ἄγγελος καί οὐράνιος ἄνθρωπος Ἰωάννης ὁ θαυματουργός, τό βλάστημα τοῦ Διδυμοτείχου καί ἡ αἰώνια καλλονή του τέλεσε πολλά θαύματα πού γιά νά ἀναφερθοῦν ὅλα θά ἔπρεπε νά ξοδευτεῖ πολύ μελάνι καί χαρτί. Μπορεῖ κανείς νά μετρήσει τ’ ἀστέρια ἤ τήν ἄμμο τῆς θάλασσας; Θά ἀναφέρουμε πολύ λίγα ἐνδεικτικά τῆς παρρησίας του στό θρόνο τοῦ Θεοῦ.
Ἄν θά θέλαμε νά κατατάξουμε τά θαύματά του θά τά χωρίζαμε σέ θεραπεῖες δαιμονιζομένων, παραλυτικῶν, ἐπιληψίας καί ἀκόλαστης ζωῆς. Τά ἀναφέρουμε στό ἑξῆς περιληπτικά καί κατά εἶδος.
Μία γυναίκα κατείχετο ἀπό τό πνεῦμα τῆς πονηρίας καί εἶχε σαλευθεῖ ὁ νοῦς της καί ὅλη της ἡ ὕπαρξη ἀπό μανιῶδες πνεῦμα καί παρεκτρεπόταν καί ὁδηγεῖτο στήν καταστροφή μέ ἀσυγκράτητους σπαραγμούς καί σφοδρή, ὁρμητική ἐπιθυμία ἐναντίον τοῦ ἑαυτοῦ της καί ἐναντίον ἄλλων πού τήν πλησίαζαν, τότε σωφρονιζόταν μόνον, ὅταν καλοῦσε τόν Ἰωάννη σέ βοήθεια, ἐνόσῳ ἀκόμη ἐκεῖνος ἦταν στή ζωή. Ὅταν ὁ Ἰωάννης ἐκοιμήθη καί ἐνταφιάσθηκε ἐκείνη ἡ γυναίκα πῆγε στόν τάφο του ἱκετεύοντας καί τήν ἔκανε τελείως καλά, ἀπαλλάσοντάς την ἀπό τό δαιμόνιο.
Καί ἄλλη ταλαίπωρη γυναίκα, πού κατείχετο ἀπό πονηρό δαιμόνιο, προσέρχεται καί λαμβάνει τήν ἀπαλλαγή ἀπό τό δαίμονα καί ἀπό τότε ἔζησε τό ὑπόλοιπο τῆς ζωῆς της μέ σωφροσύνη καί πολύ χαρούμενη. Καί κάποιος νέος εἶχε καταληφθεῖ ἀπό πονηρό δαιμόνιο καί ὑπέφερε, πλησιάζει τόν τάφο τοῦ ἁγίου καί ἐπανέρχεται σέ καλή κατάσταση.
Ἕνας ἄνδρας καί μιά γυναίκα μέ παραλυσία παρακαλοῦν τόν Ἰωάννη νά τούς κάνει καλά. Βέβαια καί οἱ δύο εἶχαν πίστη καί ἐλπίδα στό Θεό, καί κατά τήν προσδοκία τους θεραπεύτηκαν καί οἱ δύο, γενόμενοι διαπρύσιοι κήρυκες τῆς ἁγιότητας καί παρρησίας τοῦ ἁγίου. Ἄλλος ἄνδρας, καταγόμενος ἀπό τά μέρη τοῦ ἁγίου, τελείως παράλυτος μεταφέρεται σέ κρεββάτι στόν ἅγιο, θεραπεύεται καί περπατώντας ἐπιστρέφει στό σπίτι του. Γιά νά εὐχαριστήσει τόν ἅγιο κείρεται μοναχός καί παραμένει στό μοναστήρι κοντά στόν τάφο τοῦ ἁγίου, ὑπηρετώντας ὡς ἄνθρωπος πού πράγματι βιώνει τήν ἀνώτερη ζωή.

Μία από τις πύλες του Κάστρου του Διδυμοτείχου.

Ἄλλος ἄνδρας καταδυναστευόταν ἀπό τό βαρύτατο νόσημα τῆς ἐπιληψίας καί ἦταν σάν νά πέθαινε, πέφτοντας ἐπί τῆς γῆς, ἐλεεινό θέαμα. Μαθαίνει γιά τόν ἅγιο, προσέρχεται μέ πίστη, ἱκετεύει καί ἐλευθερώνεται ἀπό τήν ἀσθένεια. Τό ἴδιο καί μία γυναίκα μέ τήν ἴδια ἀσθένεια ἱκετεύει τόν ἅγιο, θεραπεύεται καί κήρυττε ἐν συνεχεία τό θαῦμα καί τή δύναμη τοῦ ἁγίου.
Μία γυναίκα πῆγε στόν ἅγιο ἀπό μακριά μαζί μέ τό μονάκριβο παιδί της πού ἔπασχε ἀπό παραλυσία. Εἶχε ἐξαντλήσει ὅλες τίς ἰατρικές θεραπεῖες χωρίς ἀποτέλεσμα καί ἄρχισε νά ἀπελπίζεται. Εἶχε ἀκούσει γιά τόν ἅγιο. Παίρνει τό παιδί της στούς ὤμους της καί φθάνει στόν τάφο τοῦ ἁγίου. Ἡ δοκιμασία της ἦταν μεγάλη καί ὁ ἅγιος στήν μεγάλη αὐτή τρικυμία τῆς ζωῆς της ἦταν ἡ τελευταία της ἄγκυρα. Παρακαλεῖ μέ θέρμη, μέ ἐπιμονή, μέ πολλά δάκρυα. Κουρασμένη κοιμᾶται κι ὅταν ξυπνάει, βλέπει τό παιδί της ὑγιέστατο καί νά περπατᾶ. Ὦ τῶν θαυμασίων σου ἅγιε Ἰωάννη θαυματουργέ!
Μία ἄλλη γυναίκα εἶχε γλώσσα ἀκόλαστη καί ποτέ δέν εἶχε σώφρονα λογισμό. Χλεύαζε ἀκόμα καί τά θαύματα τοῦ ἁγίου κι ἐκείνους πού τά διεκήρυτταν. Ἔλεγε μέ θράσος: Ἄν ὅλα αὐτά εἶναι ἀλήθεια, ἄς δείξει καί σέ μένα κάτι ὁ ἐγκωμιαζόμενος νεκρός. Βέβαια ὁ Θεός πού θέλει τήν ἐπιστροφή τοῦ ἁμαρτωλοῦ, ἐπιτρέπει σέ κείνη φοβερή δοκιμασία. Πρῶτα κατηγοροῦσε τόν ἅγιο. Τώρα, σύμφωνα μέ τά λόγια της πού προαναφέραμε, θέλει τή θεραπεία της. Νά δείξει σημάδι τῆς παρρησίας του. Καί αὐτό γίνεται. Μετά ἀπ’ αὐτό τό σημεῖο τῆς θεραπείας της ἀλλάζει ἡ ζωή της καί ὄντως ἔζησε τήν ὑπόλοιπη ζωή της μέ σωφροσύνη, πλένοντας μέ τά δάκρυά της τόν τάφο τοῦ ἁγίου καί κηρύττοντας τά μεγαλεῖα τῶν θαυμάτων του.
Τά θαύματα πού ἀναφέραμε εἶναι ἐνδεικτικά τῆς ἁγιότητάς του καί ἀσφαλῶς ὄχι τά μοναδικά, γιατί ὁ ἅγιος Ἰωάννης δέν θά παύσει ποτέ νά εὐεργετεῖ θεραπεύοντας τούς ἔχοντες ἀνάγκη καί νά παρηγορεῖ τούς θλιμμένους. Κι ἐμεῖς σήμερα ἄς παρακαλέσουμε τόν ἅγιο νά μᾶς σπλαχνισθεῖ ἀπό φιλανθρωπία, βλέποντας, ὅπου ὑπάρχει βέβαια, τήν κατά Χριστό προθυμία μας καί ἄς μᾶς διδάξει πώς ἡ προθυμία γιά τά πρός Κύριον ἔχει μεγάλη ἀξία γιά τήν πνευματική ζωή καί προκοπή ὅλων μας.
Κλείνω μέ τή φράση πού τά λέει ὅλα: Ὤ πόλη, τοῦ Διδυμοτείχου, ἀπόλαυε ἐσαεί τόν ἅγιό σου!

Copyright © 2016 https://kastropolites.com/. All Rights Reserved